دانلود مقاله بودجه بندی چیست؟ و چرا بودجه بندی انجام می گیرد

اختصاصی از ژیکو دانلود مقاله بودجه بندی چیست؟ و چرا بودجه بندی انجام می گیرد دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

بودجه به عنوان بیان رسمی طرحها، اهداف و آرمان های مدیریت یک مجموعه تعریف شده است که همه جنبه های عملیاتی برای یک دوره زمان بندی شده را تحت پوشش قرار می دهد. بودجه ابزاری است برای تعیین اهداف و جهت های یک مجموعه بودجه ها بر کنترل بی واسطه محیط سازمان یا مجموعه را فراهم می کنند. و به حرفه ای کارکردن جنبه های مالی شغل و اداره کمک می کنند و مشکلات را قبل از اینکه اتفاق بیفتند، حل نمایند.
بودجه ها بر اهمیت ارزیابی اقدامات و عملکردهای دیگر، تمرکز دارند ( هدف اصلی آنها ارزیابی مالی است ) قبل از اینکه تصمیمات اتخاذ شده ، بطور واقعی اجرا شوند. یک بودجه یک طرح و برنامه مالی است برای کنترل کردن عملیات های آتی و نتایج آنها. آن بصورت اعداد و ارقام بیان می شود مثل دلار، واحد، پوند، ساعت، نیروی انسانی و غیره .
در این مورد لازم است بطور مفید وموثری کار شود. بودجه بندی وقتی بطور موثر و مفید استفاده گردد. یک تکنیکی است که منجر به مدیریت نظم و سیستماتیک و ثمر بخشی خواهد شد.
بودجه بندی کنترل و ارتباط را امکان پذیر می سازد و به کارکنان انگیزه می بخشد. بودجه بندی منابع مالی یا سرمایه هایی را برای نیل و رسیدن به نتایج دلخواه و مطلوب اختصاص می دهد. یک بودجه ممکن است هر دوره زمانی را احاطه کرده و تحت پوشش قرار دهد ( در هر دوره زمانی بودجه وجود دارد)،یا بلند مدت ( سه سال یا بیشتر) باشد.
بودجه های کوتاه مدت، ویژگیها و جزئیات وسیعتری را شامل می شوند. بودجه های میان مدت، پروژه هایی را بررسی می کند که شرکت در حال حاضر آن را پذیرفته و برنامه هایی را شروع می کند که برای رسیدن به اهداف بلندمدت ضروری است.
طرحهای بلند مدت، خیلی گسترده هستند و ممکن است بصورت کوتاه مدت عرضه و بیان شوند. دوره و زمان بودجه براساس اهداف آن، استفاده از بودجه و وابستگی داده ها ( اطلاعاتی ) که برای آماده کردن آن استفاده شده ، متغییر است. دوره بودجه احتمالی و اقتضائی است براساس ریسک تجارت، فروش و ثبات عملیاتی، شیوه های تولید و طول دوره فرآوری ( تولید ).
بودجه ها بین برنامه ها و طرحهای غیرمالی و کنترلهایی که عملیات های مدیریتی روزانه را شکل می دهند و برنامه ها و طرحهای مطابقتی و کنترلهایی که برای درآمدهای رضایت بخش و موقعیت مالی طراحی شده اند، ارتباط برقرار می کنند ( رابطه ایجاد می کنند ).
بودجه بندی مفید و اثربخش ( کارآمد ) نیاز به وجود:
- توانایی و قدرت پیش بینی و پیشگویی
- کانالهای ارتباطی روشن و شفاف، اقتدار و مسئولیت پذیری
- اطلاعات زمان دار، مطمئن و دقیق حسابداری
- حمایت در تمامی سطوح سازمان : فوقانی، میانی و پائینی
بودجه باید توسط یک گروه تجدیدنظر شود و از اساس و پایه دانش گسترده برخوردار باشد.
ارقام بودجه باید درست و دقیق باشد برای اینکه اعتماد احزاب و گروهها را جلب نماید.
در سطح سازمانی و جمعی، بودجه، فروش و تولید را جهت برآورد کردن درآمدهای تجاری و شرکتی و جریان نقدی، بررسی می کند. در سطح اداری، بودجه، تاثیر نتیجه و کار را بر هزینه ها بررسی می نماید. یک بودجه ادرای، منابع موجود کپی چگونه از آنها استفاده خواهد شد و موفقیت های منتظره از کارکنان را نشان می دهد.
برنامه ریزی Planning
بودجه بندی، یک برنامه ریزی و کنترل سیستم است. آن به همه اعضای سازمان که از آنها انتظار می رود، مرتبط می شود. برنامه ریزی، تعیین فعالیت هایی است که برای نیل به اهداف و آرمان های سازمان باید انجام شود. لازم است برنامه ریزی طوری صورت گیرد که یک شرکت بتواند، ادارات، بخش ها و واحدهایش را بطور موفقیت آمیزی اداره نماید. برنامه ریزی یعنی آنچه که باید انجام گیرد، چگونه باید انجام شود و توسط چه کسانی برنامه ریزی مستلزم تعیین و مشخص کردن اهداف، ارزیابی مسیرها و روش های عملکردی و اقتدار و توانایی برای انتخاب برنامه ها می باشد. باید یک واسطه و ارتباط خوبی در بخش های یک سازمان وجود داشته باشد.
انواع بودجه ها Types of Budgets
لازم است با انواع گوناگون بودجه ها بای درک کل تصویر آن و اینکه چگونه این بودجه ها به هم مرتبط می شوند، آشنا شویم. انواع بودجه ها شامل بودجه اصلی، عملیاتی ( برای اعلام درآمد تشکیل شده از عایدات و هزینه ها )، مالی ( برای ترازنامه ها )، نقدینگی، ثابت، انعطاف پذیر ( متغییر )، هزینه های سرمایه ای ( امکانات ) و برنامه ( تناسب هایی نسبت هایی برای فعالیت های ویژه مثل تحقیقات و توسعه و تبلیغات ) می شوند. این بودجه ها بطور خلاصه در زیر توضیح داده می شوند:
بودجه اصلی Master Budget
یک بودجه اصلی، یک طرح عملیاتی و مالی کلی است برای یک تقویم آتی یا سال مالی آینده . آن معمولاً سالانه یا 4 ماهه تنظیم می گردد. بودجه اصلی در واقع تعدادی زیر بودجه است که به هم گره خورده و فعالیت های طراحی شده آن تجارت یا شرکت تجاری را شامل می شود. شکل بودجه اصلی بستگی به اندازه و ماهیت آن تجارت دارد.
بودجه های مالی و عملیاتی Operating and Financial Budgets
بودجه عملیاتی با هزینه ها جهت خرید یا خدمات تولیدی سر و کار دارد. بودجه مالی، سرمایه های موجود ( دارائی های مورد انتظار ) دیون ( بدهی ها ) و دارائی سهام داران آن مرکز تجاری را بررسی می کند. لازم است به سلامت مالی شرکت نگریسته شود.
بودجه نقدی Cash Budget
بودجه نقدی برای برنامه ریزی نقدی و کنترل آن است. آن جریان ورودی نقدی مورد انتظار و جریان خروجی آن را برای یک دوره زمانی طراحی شده عرضه و بیان می دارد ( نشان می دهد). بودجه نقدی به مدیریت کمک می کند تا تراز نقدی را در ارتباط منطقی با نیازها و کمک هایش نگه دارد تا از هرگونه نقد بیهوده و نقصان و کمبودهای احتمالی مالی و نقدی پرهیز شود. بودجه نقدی نوعاً، از 4 بخش مهم و عمده تشکیل شده است:
1 ) بخش پذیرش ها که آغاز تراز نقدی، مجموعه های نقدی از مشتریان و پذیرش های دیگر را شامل می شود.
2) بخش پرداخت که شامل همه پرداختی های هدفمند می باشد
(3 بخش کسری نقدی یا مازاد نقدی اختلاف بین پذیرش های نقدی و پرداختی های نقدی را نشان می دهد
(4 بخش مالی، تهیه یک حساب مفصل، جزئی تر از مقروضات و جبران هایی و تاوان هایی ( پرداخت های مجدد ) است که در طول دوره بودجه انتظار می رود.
بودجه پایا یا ثابت Static (Fixed) Budget
این بودجه، ارقام بودجه بندی شده است در سطح توانایی و ظرفیت مورد انتظار شرکت، ذخایر و اندوخته ها برای اهداف ویژه با محدودیت های پولی تنظیم شده اند. آن وقتی کاربرد دارد که یک شرکت بطور نسبی در ثبات باشد. ثبات و پایداری معمولاً به فروش بر می گردد. مشکل بودجه ثابت و پایا این است که آن فاقد انعطاف پذیری و تغییر پذیری لازم جهت تنظیم تغییرات غیقابل پیش بینی است. در صنعت، بودجه های ثابت برای بخش هایی مناسب هستند که با کارهایشان رابطه مستقیمی با فروش، تولید یا دیگر حجم های مربوط به عملیات ها و کارهای بخش ندارد.
کار بخش ها با تصمیم مدیریت تعیین و مشخص شود تا حجم فروش بیشتر بخش های اداری، بازاریابی وقتی مدیریت تولید در این مقوله جای می گیرند. تناسب های ثابت برای پروژه ها و برنامه های ویژه ضرورتاً در دوره مالی کامل نشده و تا حدی تبدیل بودجه های ثابتی می شوند که در طول سال هزینه و مصرف خواهند شد. نمونه های زیر تناسب هایی هستند برای هزینه های سرمایه ای، پروژه های تعمیراتی مهم یا برنامه های پیشرفتی و توسعه ای و تبلیغاتی .
بودجه ( هزینه ) انعطاف پذیر Flexible (Expense) Budget
بودجه یا هزینه تغییرپذیر اغلب و بطور عموم توسط کمپانیها و شرکت ها استفاده می شود، آن تغییرپذیری و دگرگونیها و تحولات غیرمنتظره در تجارت را شامل می شود. بودجه انعطاف پذیر ماهیتاً ( در ماهیت ) پویا است تا پایا و ثابت. بودجه های انعطاف پذیری، اندوخته های بودجه ای را برای فعالیت واقعی، تنظیم می نمایند. بودجه های انعطاف پذیر وقتی مفید و اثربخش هستند که حجم های کار در یک رنج ( range ) نسبتاً کمی، فرق داشته باشند.
این بودجه ها بطور آسان قابل تهیه و آماده شدن هستند در صفحات کامپیوتری مثل Excel .
چهار مرحله اساسی در تهیه و تنظیم یک بودجه انعطاف پذیر دخیلند :
- تعیین ( range ) مربوطه بر فعالیتی که قرار است در طول دوره و زمان آتی تغییر یابد و در نوسان باشد.
- تجزیه و تحلیل هزینه هایی که روی range مربوط تحقق خواهد یافت بر حسب تعیین الگوهای رفتاری هزینه ( متغییر ثابت یا مخلوط )
- جدا کردن و تفکیک هزینه ها با رفتار و عملکرد، تعیین فرمول برای هزینه های مخلوط ( مرکب) و متغییر
- استفاده از فرمول برای بخش متغییر هزینه ها، تهیه و تنظیم بودجه ای که نشان دهد چه هزینه هایی از نقاط مختلف در سرتاسر range مربوطه، بکار برده خواهد شد ( متحمل خواهد شد )
به دلیل بی اعتمادیها و عدم اطمینان های موجود در برنامه ریزی، 3 پیش بینی ممکن اس طرح شود:
1 ) در سطح خوش بینانه
2 ) در یک سطح بدبینانه یا خیلی محافظه کارانه
3 ) در یک سطح متعادل و بینابینی
بودجه هزینه سرمایه ای: Capital Expenditure Budget
آن یک فهرستی از پروژه های بلند مدت مهم است که باید به تصویب رسیده و سرمایه یا بودجه برای آن درنظر گرفته شود.
هزینه برآورد شده پروژه و زمان بندی هزینه های سرمایه ای، همراه با اینکه چگونه دارایی های سرمایه ای باید تامین شوند، محاسبه می شوند. زمان بودجه بندی نوعاً 3 الی 10 ساله است. کمیته پروژه های سرمایه ای که نوعاً جدا و سوا از کمیته بودجه است، ممکن است به تنهای به منظور بودجه بندی سرمایه ای بوجود آید. ( تشکیل شود )
بودجه هزینه های سرمایه ای، اغلب پروژه های انفرادی ( شخصی ) را با اهداف زیر طبقه بندی و تنظیم می کند :
- گسترش و افزایش خطوط تولید موجود
- کاهش و جایگزینی هزینه
- توسعه و تولیدات جدید
- هزینه های بهداشت و سلامت
Program Budget
بودجه برنامه و پروژه های کاری ( بودجه طرح اجرای کار)
برنامه نویسی یعنی تصمیم گیری بر روی برنامه هایی که باید تامین مالی شود و همین طور چقدر روی هر پروژه ، کاربد رایج بودجه های برنامه، به راه انداختن خطوط تولید و بهره گیری از آنهاست. منابع برای اجرای یک هدف خاصی با یک تجدیدنظر بر برنامه های جدید و کنونی اختصاص می یابند. بعضی از فعالیت هایی برنامه ای مناسب شامل تحقیقات و توسعه، بازاریابی، آموزش، حفظ و بقاء پیش گیرنده، فنی و مهندسی و روابط عمومی می باشند. منابع مالی معمولاً براساس اثربخش و مفید بودن هزینه ها، اختصاص می یابند.
در مذاکرات بودجه، ارقام بودجه پیشنهادی باید توضیح داده شده و مورد تائید قرار گیرند. بودجه برنامه نوعاض نمی تواند برای اهداف کنترل و نگهداری استفاده گردد زیرا هزینه های ارائه شده نمی توانند به مسئولیتهای افراد خاص مرتبط باشند. یعنی آنها بودجه جداگانه ای دارند.
بودجه نهایی ( سوء تفاضلی ) Incremental Budget
بودجه بندی نهایی ( افزایشی ) به افزایش و بودجه بر حسب دلار یا درصدهایی بدون درنظر گرفتن کل بدنه بودجه متمرکز است.
موارد اضافی از پروژه های وجود دارد که هرکدام به گونه ای از بودجه و منابع استفاده می کنند که البته دارای منافع زیادی هستند. بودجه آنها خودبخود تائید شده و مشغول می باشند. یک پروژه ممکن است به یک یا چند مورد اضافه تقسیم بندی شود. افزایش های اضافی لازم است تا پروژه کامل شود . منابع و نیروی انسانی نیز به هر افزایش تعلق می گیرد.

بودجه الحاقی Add – on Budget
یک بودجه الحاقی، بودجه ای است که در آن بودجه های سالهای پیش بررسی شده و برای موارد کنونی ( اطلاعات جاری ) تهیه و تنظیم می گردد. مثل افزایش کارکنان یا افزایش تورم.
پول به بودجه اضافه می شود تا نیازهای جدید را ارضا و برآورده نماید. با این بودجه الحاقی، هیچگونه انگیزه ای برای کارآیی و اثربخشی نمی ماند اما تکمیل نیروها برای ارائه بهتر و جدیدتر روشهای انجام کار می طلبد که بودجه اختصاص یابد.
برای مثال شرکت کونیکای آمریکا بودجه الحاقی را با تجدیدنظر بودجه بر مبنای صفر ترکیب کرده است.
بودجه تکمیلی ( مکمل ) Supplemental Budget
بودجه های تکمیلی، منابع مالی اضافی برای یک ناحیه هستند که در بودجه عادی گنجانده و لحاظ نشده است.
بودجه طبقه بندی شده Bracket Bugget
بودجه ای است احتمالی و فوق العاده که هزینه ها در سطوح بالاتر و پایین تر طبقه بندی می شوند نه در میزان پایه و اصلی آنگاه فروش برای این سطوح پیش بینی می گردد. هدف این روش این است که اگر بودجه اصلی فروش ناشی از آن به هدف موردنظر نرسد، ( به اهداف از پیش تعیین شده نائل نشود)، بودجه طبقه بندی شده مدیریت را وادار می کند تا با نگرش به درآمدها و تاثیر آن یک طرح هزینه فوق العاده ارائه نماید. یک بودجه احتمالی و فوق العاده ممکن است وقتی مناسب باشد که ریسک ها رو به پایین بوده باشد که در آن صورت باید برای یک کاهش سریع در عایدات برنامه ریزی صورت گیرد.
بودجه گسترش یافته Stretch Budget
یک بودجه ای است که ممکن است یک بودجه احتمالی و فوق العاده تلقی شود از جنبه خوش بینانه و درصد مطلوب . نوعاً این بودجه فقط به فروش و بازاریابی محدود می شود تا پروژه های دیگ و معمولاً فراتر از برآوردها و تخمین های بودجه است. آن به ندرت برای هزینه ها بکار می رود. اهداف توسعه یافتنی ممکن است به صورت غیر رسمی انجام شود بدون اینکه واحدهای عملیاتی مربوطه که مسئول آنها هستند. کاری انجام دهند. متناوباً اینکه اهداف بودجه توسعه یافتنی ممکن است برآوردها و تخمین های رسمی و علنی باشد برای پرسنل فروش و بازاریابی هزینه ها در بودجه استاندارد که اهداف فروش را دنبال می کنند، محاسبه می شود.

بودجه راهبردی ( استراتژیکی ) Strategic Budget
بودجه بندی راهبردی، تلفیقی از برنامه ریزی استراتژیکی و کنترل بودجه بندی را به همراه دارد. آن تحت شرایط عدم ثبات و بی اعتمادی، مفید و موثر است.
بودجه بر پایه فعالیت و کار Activity – based Budget
این بودجه هزینه ها را برای فعالیت های فردی و شخصی، بودجه بندی و تقسیم بندی می کند.
بودجه هدفمند ( هدفدار) Target Budget
یک بودجه هدفدار، طرحی است که در آن مقوله های مربوط به هزینه های عمده و مهم متناسب با اهداف شرکت مقایسه می شوند تاکید روی فرمول بندی کردن و به نظم درآوردن روشهای انجام هر پروژه است که برای آن تامین اعتبار شده و شرکت در جهت آن پیش می رود. در اینجا باید یک تائید و تصویب اکسیر برای پولهای کلان و تقاضاهای پروژه های ویژه وجود داشته باشد.
بودجه مستمر Contionuous Budget
یک بودجه در جریان و مستمر، بودجه ای است که روی یک پایه منظم و مستمری بنا و تجدید یافته است. نوعاً یک شرکت این چنین بودجه ای را برای یک ماه دیگر یا 4 ماه دیگر براساس اطلاعات جدید ادامه می دهد تا وقتی که ماه جاری یا 4 ماه به پایان برسد. برای مثال اگر بودجه ای برای 12ماه است، بودجه دیگری برای 12 ماه بعد درنظر گفته می شود که بطور مداوم قابل وصول خواهد بود تا وقتی که ماه بسر آید و به پایان برسد.
پروسه یا فرآیند بودجه ای Budgetary process
یک پروسه بودجه بندی سالم و درست، با اهداف سازمانی در ارتباط است. به همین دلیل منابع برای آن اختصاص می دهد، سیستم و کنترل بازخورد فراهم می نماید و کارکنانش را درجهت رسیدن به اهداف مدنظر، تحریک می کند ( فعال سازی کردن ) پروسه یا فرآیند بودجه ای، باید با استفاده از کنترل دستی بودجه، فرمهای بودجه و روشهای رسمی آن به استاندارد شده باشد.
نرم افزار، تکنیک تجدنظر وارزیابی برنامه ( PERT ) و سیستم گانت ( Gantt ) جریان و آماده سازی بودجه بندی را، تسهیل می کنند. جدول زمانی برای بودجه باید حفظ و درنظر گرفته شود. اگر بودجه یک کار جزئی و پیش پا افتاده باشد، مسلماً اهداف غیر واقع بینانه در آن تنظیم و ارائه می گردد.
6 مرحله در پروسه و فرآیند بودجه بندی :
1 ) تنظیم اهداف
2 ) تجزیه و تحلیل منابع موجود
3 ) گفتگو و مذاکره برای برآورد کردن و تخمین مولفه های بودجه
4 ) هماهنگ کردن و تجدیدنظر کردن مولفه ها
5 ) بدست آوردن و اکتساب تصویب نهایی
6 ) توزیع بودجه به تصویب رسیده ( مصوب )
پائین بالا و بالا پائین Botton – up Versus Top - down
یک بودجه برای کارهای تجارتی آتی، برنامه ریزی می شود. مدیران یک تئوری و نظریه پایین بالای مشارکتی را به نظریه بالا پائین مقتدرانه ( تک بعدی ) توضیح می دهند. روش پایین بالا در سطح زیریا پایین یا عملیاتی براساس اهداف آن بخش یا اداره، شروع می شود. هر چند سطوح عملیاتی باید اهداف کلی شرکت را ارضاء و برآورد نمایند. هر بخش یا اداره بودجه مخصوص خودش را آماده می کند قبل از اینکه آن داخل بودجه اصلی تلفیق و ادغام شود.
( مثل تخمین های فعالیت دهای اجزاء و خطوط تولید توسط بخش های مربوطه )
در نظریه بالا و پایین، پرسنل شرکت تحت نظارت مامور اجرایی یا رئیس اجرائیات استراتژیها و اهداف کلی شرکت را تعیین می کند. اجبار و فشارهای منبع را یک به یک می شمارد، رقابت را درنظر می گیرد، بودجه را تهیه می کند و در مقابل بودجه تعیین شده مارد اختصاص یافته را اعلام می کند.
مدیریت یک محیط اقتصادی و رقابتی را برای شرکت درنظر می گیرد. مدیریت ارشد نیز از اهداف، استراتژیها و منابع شرکت آگاه است. او همین طور از نقاط ضعف و قوت باخبر است. اهداف اداری نیز از طرحهای عملیاتی تبعیت می کنند.
هماهنگی و تطبیق بودجه Budget Coordination
باید یک شخص که مسئول کنترل و برعهده گرفتن بودجه است، در سازمان وجود داشته باشد که صمیمانه و از نزدیک با مدیریت کل و رؤسای بخشها و واحدها کار کند. یک بودجه، طرحی کمّی است که نیاز به تطبیق و هماهنگی و اجرا دارد. بودجه، اهداف و آرمانهای سازمان و شرکت را به همه بخشها در قالب ( درون ) شرکت، ارتباط می دهد. بودجه

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله  23  صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید

دانلود آزمون جمع بندی نمونه دولتی ششم به هفتم + فیلم حل سوالات

اختصاصی از ژیکو دانلود آزمون جمع بندی نمونه دولتی ششم به هفتم + فیلم حل سوالات دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

دانلود آزمون جمع بندی نمونه دولتی ششم به هفتم + فیلم حل سوالات

دانلود مقاله شاه اسماعیل صفوی

اختصاصی از ژیکو دانلود مقاله شاه اسماعیل صفوی دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

اسماعیل میرزا، ملقب به ابوالمظفر بهادر خان حسینى، فرزند سلطان حیدر و نواده دخترى اوزون حسن آق قویونلو بود.
اسماعیل در 892 ق / 1487 م در اردبیل دیده به جهان گشود. وى پس از کشته شدن پدرش، سلطان حیدر «893 ق / 1448 م» در جنگ با یعقوب بیگ آق قویونلو و متحدش فرخ یسار شروانشاه، به همراه برادرانش در حصار استخر زندانى شد «عالم آراى عباسى، ص 32؛ جهانگشاى خاقان، صص 44 - 46». رستم بیگ آق قویونلو در 898 ق / 1493 م فرزندان حیدر را از زندان آزاد ساخت «حبیب السیر، ج 4، صص 439 - 440» و آنان را به تبریز فرا خواند. در پى کشته شدن سلطان على، برادر بزرگتر اسماعیل در نبرد با رستم بیگ، یاران و مریدان، اسماعیل میرزا را که در آن هنگام کودکى شش ساله بود، با اجازه مادر از اردبیل به گیلان «لاهیجان» بردند. در گیلان، کارکیا میرزا على، فرمانرواى محلى لاهیجان و دیلمان، که شیعه و سید و دوستدار خاندان صفوى بود در نگه داشت شیخ اغلى خردسال اهتمام کرد.
اسماعیل پنج سال در آنجا ماند و با مراقبتهاى شمس الدین لاهیجى که از فضلاى آن دیار بود؛ فارسى، عربى، قرآن و مبانى و اصول شیعه امامیه را فرا گرفت «احسن التواریخ، ص 9؛ جهانگشاى خاقان، صص 64 - 67». افزون بر این، در این مدت، زیر نظر هفت تن از اعیان صوفى لاهیجان فنون رزم آموخت «جهانشگاى خاقان، ص 57».
اسماعیل با آنکه هنوز کودکى خردسال بود از جانب مریدان پدر، صوفى اعظم، مرشد کامل و شیخ و سلطان محسوب مى‏شد و حتى او را به عنوان شاه تلقى مى‏کردند. رستم بیگ چند بار فرستادگانى به طلب دو کودک شیخ حیدر به گیلان فرستاد و هر بار، کارکیا، فرستادگان او را با عذرهاى عاقلانه عودت مى‏داد. رستم گمان مى‏کرد ابراهیم هم در گیلان است و از جستجو کردن او و مادرش در اردبیل غافل ماند. اما اسماعیل که در همین سالهاى خردسالى در دستگاه کارکیا آزموده شده بود، به تدریج از اعتقاد غلات که وى را مظهر الهى تلقى مى‏کردند فاصله گرفت و آن گونه که به بعضى ونیزیهاى مقیم ایران در آن ایام گفته شد، از اینکه یاران وى را به چشم خدایى بنگرند اظهار نفرت مى‏کرد. اینکه شمسه‏اى از این دعوى الوهیت در اشعار ترکى او هست، اگر جعلى و ساختگى نباشد، ممکن است مبنى بر مصلحت وقت و ضرورت تسلیم به اعتقاد مریدان باشد که بدون آن، جانبازى آنها در حق شیخ و مرشد جوان غیر ممکن مى‏شد. این مریدان در گرماگرم هنگامه کارزار، عنایت این شیخ و مرشد را حامى‏و حافظ خود مى‏دانستند و «قربان صدقه» او مى‏رفتند. در واقع شیخ اغلى خردسال که نزد مریدان مظهر الوهیت و صوفى اعظم بود، وقتى به تشویق و الزام مریدان در محرم 905 ق / اوت 1499 م به قصد تسخیر ولایات ایران به حرکت درآمد، هنوز تا حدى آلت دست و اغراض سرکردگان قزلباش بود و سیزده سالى بیش نداشت.
اسماعیل میرزا و تلاش برای گرفتن انتقام خون پدر
اختلافات خانگى بازماندگان اوزون حسن که قلمرو او را تجزیه کرده بودند، براى اعلام خروج دین حق از سوى اسماعیل میرزا، فرصت مناسبى قلمداد شد. در اردبیل، شیخ جوان، بقعه و خانقاه صفوى را زیارت کرد و از دیدار مادر و برادر خرسندى یافت. چندى بعد براى مقابله با دشمنان که الوند بیگ آق قویونلو و فرخ یسار شروانشاه از آن جمله بودند، همراه یاران خویش به نواحى قراباغ و وان عزیمت کرد. در بین راه عده زیادى صوفیان جانسپار دیگر از حوالى سیواس و ارزنجان به وى ملحق شدند. اسماعیل به دنبال مشورت با یاران، حمله به شروان و کشیدن انتقام خون پدر را از فرخ یسار پیر بر هر کار دیگرى مقدم داشت. با هشت هزار تن صوفیان جنگجوى و جان نثار که در موکب خویش داشت عازم شروان شد. در جنگى که نزدیک قلعه گلستان روى داد، فرخ یسار با وجود بیست هزار مرد جنگى که با او همراه بود، مغلوب و کشته شد «906 ق / 1500 م؛ جهانگشاى خاقان، صص 119 و 113». اما قلعه گلستان در مقابل سپاه صوفیان به مقاومت پرداخت و بلافاصله تسلیم نشد. با این حال باکو تسلیم شد و سردار خردسال به جاى آنکه وقت خود را براى محاصره و تسخیر قلعه گلستان ضایع کند، از حوالى شروان عزیمت کرد و راه آذربایجان را پیش گرفت. در حدود نخجوان الوند بیگ آق قویونلو را مغلوب و پراکنده ساخت «907 ق / 1502 م» و خود پیروزمندانه وارد تبریز شد و سلطنت خود را با اعلام و اظهار سلطنت شیعه که به هر حال با آیین اکثریت اهل شهر مغایر بود، اعلام داشت «تاریخ جهان آرا، صص 465 - 226؛ لب التواریخ، صص 394 - 395».
اسماعیل میرزا و تجدید عهد با عقاید شیعه
اما اکثریت خاموش نامتحد و نامصمم اهل سنت در مقابل اقلیت فعال و پر شور و مصمم ضد خود چه کارى مى‏توانست کرد? قدرت صوفیان سلح و تهدید تبراییان تبرزین به دوش پادشاه صفوى که او را در آن ایام صوفى اغلى مى‏خواندند، هر گونه مقاومت جدى ضد شیعه را از جانب اهل تبریز غیر ممکن ساخت. در تاریخ ایران اسلامى، این یک نقطه عطف و یک تحول بود و تحقق یا عدم تحقق آن به تصمیم و تهور یکى از دو طرف ماجرا بستگى داشت و این اوصاف در بین مخالفان اسماعیل میرزا وجود نداشت.
در یک روز جمعه، خطیب شهر به امر فاتح قهار در مسجد تبریز خطبه اثنى عشرى خواند. در هنگام اذان، عبارت اشهد ان علیا" ولى الله، و حى على خیر العمل که شعار شیعه بود و طى قرنها تقریبا" جز در عهد آل بویه و سربداران در مسجد هیچ شهرى از مأذنه به گوش نخورده بود گفته شد. در تعقیب نماز هم، لعن ابابکر، عمر و عثمان و سایر خلفاى بنى امیه و بنى عباسیه خوانده شد. نمونه ناخرسندى شدید اهل سنت از غلبه تشیع و حکمرانى طایفه قزلباش در ایران در چند بیت خواجه ملاى اصفهانى که خطاب به سلطان سلیم عثمانى سروده، آمده است و او را به عنوان خلیفه خدا و خلیفه رسول به تسخیر ایران و دفع فتنه رافضه دعودت کرده است :
تویى اکنون ز اوصاف شریفه خدا را و پیمبر را خلیفه
روا دارى که گبر و ملحد دد دهد دشنام اصحاب محمد
بیا از قصر دین کسر صنم کن به تخت روم، ملک پارس ضم کن
به روایتى خطبه را مولانا احمد اردبیلى از اکابر علماى شیعه عصر خواند و این محل تردید است. به هر حال چون خطبه، با اظهار تبرى نسبت به صحابه رسول و خلفاى مقبول و محبوب اهل سنت خوانده شد، مجلس به جنب و جوش آمد و عده کثیرى از حاضران آماده اظهار مخالفت شدند. شاه جوان به سرعت و قاطعیت، شمشیر از غلاف بیرون آورد و به صوفیان مجلس و دیگران حکم کرد که بى درنگ تبرا کنند و از مخالفان ترس به خود راه ندهند. در جواب لعن بر صحابه و خلفا، از مردم بانگ بیش باد و کم مباد بلند شد و تبراییان تبرزین به دوش از همانجا در شهر راه افتادند و با لعن و سب خلفا و صحابه رسول اکرم، پیشاپیش موکب شاه خویش به حرکت درآمدند. شهر پر از غوغاى تبراییان شد و اظهار تولاى اهل بیت در شعارها انعکاسى و تکرار یافت. عده‏اى هم براى چشم ترس دیگران یا بدان سبب که از اظهار تبرى خوددارى کردند، کشته شدند. در جواب ناصحان محافظه کار که گفته بودند این اظهار تبرى ممکن است اهل سنت را بر شاه جدید شوراند و به ایجاد اغتشاش وا دارد، صوفى اعظم پاسخ داد؛ اگر در اینجا جمیع خلق هم سر به مخالفت بردارند همه را بى دریغ به دست تیغ خواهم سپرد.

اسماعیل میرزا نخستین پادشاه صوفی
به دنبال این راهپیمایى و تظاهرات صوفیان مسلح شاه اسماعیل که با مقاومت عمومى‏هم رو به رو نشد و یا نمى‏توانست بشود، شاه اسماعیل، نخستین پادشاه صوفى، در تبریز، تختگاه آق قویونلو، سلطنت شیعى برقرار و اعلام نمود. شاه جوان حکم کرد که در تمام قلمرو وى در ممالک محرومه، بعد از این به همین دستور عمل کنند و همه جا «در اسواق تبراییان همچنان لعن و طعن ملاعین ثلاثه - ]که نزد شاه عبارت از سه خلیفه نخست بود[ - گشوده و هر کس خلاف کرد او را به قتل رسانند». سکوت و تسلیم نهایى اکثریت خاموش مخالفان در تبریز و در سایر بلاد نشان داد که اعلام و اخطار پادشاه جوان به کلى بى هنگام نبود؛ شاید هم کینه‏اى که در نهانگاه سینه ها از سالهاى فتوحات اعراب پر ماجرا باقى مانده بود، این سکوت و قبول را دست کم در نزد برخى از عوام و خواص تاجیک ولایات به صورت نوعى تشفى و تسکین در آورده بود.
تلاش برای شناساندن عقاید تشیع
آیین تشیع هم، چنانکه شاه صفوى پیش بینى کرده بود، بعد از چندین نسل دعوت و تبلیغ پنهان و آشکار که از جانب پدران او در جریان بود، اکنون آماده آن بود که گستره پنهان خود را که سالها زیر نقاب تقیه پنهان و ناشناخته گذاشته بود، آشکار کند، و چنین نیز کرد.
با این حال از تمام اصول و فروع آیین تشیع آنچه در مدت دعوت پدران شاه اسماعیل آشکار و پنهان تبلیغ شده بود، ظاهرا" تنها مسئله امامت بود که ولایت و جانشینى على بن ابى طالب «ع» را بعد از وفات رسول اکرم تبلیغ و تعزیر مى‏کرد. این قول هم هر چند همراه با الزام محبت آل رسول از عهد ایلخانان به تدریج در بین بسیارى از مسلمین و صوفیان رایج بود، اما براى آن که تشیع را به عنوان یک مذهب رسمى‏با تمام اصول و فروع بایسته و لازم یک آیین، براى عام مردم قابل تمسک و اعتماد سازد، کافى به نظر نمى‏رسید. از این رو، تعزیر عقاید در باب توحید و نبوت و معاد نیز براى تکمیل آن ضرورت پیدا کرد. به علاوه در مسایل فروع، تعزیر احکام ائمه شیعه و مسأله تقلید و اجتهاد در این گونه مسایل هم براى رسمى‏کردن مذهب تشیع ضرورت داشت و این جمله، با مجرد اظهار تولا و تبرا و یا بر سر گذاشتن کلاه سرخ فام دوازده ترک، قابل قبول نمى‏افتاد.

طرفه آنکه در این زمینه‏ها نه خاندان صفوى سابقه و ضابطه‏اى استوار و قابل استناد داشت، نه صوفیان ترکمان که از زمان شیخ حیدر، به کلاه سرخ خویش شناخته مى‏شدند. در تمام تبریز هم که دست کم یک سوم اهالى آن خود را شیعه مى‏خواندند، هیچ کتاب مدون و جامعى در باب تمام فروع و اصول مذهب اثنى عشرى وجود نداشت. فقط بعد از اعلام رسمیت تشیع، به دنبال جستجوى بسیار، یک بخش از کتاب «قواعد الاسلام» علامه حلى، فقیه شیعى، از کتابخانه شخصى کافى نورالله زیتونى به دست آمد که معدودى علماى شهر آن را مى‏خواندند و هنوز شهرت و قبولى هم نداشت.
بالاخره معلوم شد بدون جلب علماى شیعه از خارج، تشیع نمى‏تواند در عمل، در تمام ایران مذهب رسمى‏واقع شود؛ سپس شاه جوان لازم دید علماى مذهب را از بحرین و کوفه و حله و جبل عامل، براى نشر معارف شیعه و تعلیم و اجراى احکام آن مذهب به ایران دعوت کند و کرد. از این جمله؛ شیخ نورالدین کرکس از علماى معروف جبل عام بود، که به دعوت پادشاه از بین النهرین به ایران آمد و عامل عمده‏اى در نشر و تبلیغ مذهب جعفرى در ایران گشت.

اعلام تشیع ، اعلام جنگ توسط اسماعیل میرزا
اما اعلام تشیع به عنوان مذهب رسمى‏دولت در ایران، نوعى اعلام جنگ ایران صفوى به دولتهاى سنى همسایه بود؛ دولت عثمانى که سلطان آن داعیه خلافت یا احیاء آن را داشت، و دولت تازه تأسیس شیبانیان ازبک که سلطان سنى و متعصب آن را چاپلوسان اطرافش، امام الزمان و خلیفة الرحمان مى‏خواندند. به علاوه طوایف ترک و تاجیک اهل سنت هم که در داخل ایران صفوى و یا در حواشى مرزهاى آن وجود داشتند، با اظهار مقاومت علنى یا پنهان، اجراى حکم شاه صوفى را در تحمیل اجبارى مذهب تشیع با دشواریهایى مواجه مى‏ساختند و مقاومت آنها، اسماعیل صفوى را در داخل و خارج به چالش و زور آزمایى مى‏خواند. با وجود علاقه‏اى که برخى ایرانیان اهل سنت در آن ایام نسبت به آل على نشان مى‏دادند و از جمله میر جمال الدین عطاءالله دشتکى، واعظ هرات با نشر کتابى به نام روضة الاحباب، این علاقه را که متضمن غلو وى در محبت و ارادت به آل على بود، در بین عامه رواج داده بود، باز اکثریت اهل سنت از غلبه قزلباش ناخرسندى شدید خود را پنهان نمى‏کردند. شدت این ناخرسندى در داخل ایران را در این ایام از شرحهاى جالب و مؤثرى که روزبهان خنجى در مهمان نامه بخارا، و زین الدین واصفى در بدایع الوقایع آورده اند، مى‏توان دریافت. شواهد نشان مى‏دهد که متعصبان اهل سنت در ایران تا به حدى از غلبه «اوباش قزلباش» ناخرسند بودند که تسخیر و تصرف ایران را به دست ترک و ازبک بر استقلالى که قزلباش صفوى براى آنها به ارمغان آورده، و آن را به مرحله نیل به دولت ملى ارتقاء داده بود، ترجیح مى‏دادند.

تلاش برای تحکیم مبانی انقلاب
بدین گونه یک انقلاب تمام عیار، با خمیر مایه مذهبى، در ایران آغاز شده بود که رهبرى آن در دست شاه اسماعیل جوان و صوفیان قزلباش او قرار داشت. اما جلوگیرى از خاموش شدن شور و هیجان آن، به نوبه خود، سعى مجدانه و شور بى فتور طلب مى‏کرد؛ لاجرم، تمام مدت سلطنت رهبر این انقلاب صرف مبارزه و تلاش دائم براى تحکیم مبانى انقلاب و تأمین دوام و بقاى آن شد.
شاه اسماعیل از سال 908 تا 918 ق / 1502 م تا 1512 م، طى جنگهاى متعدد هم قلمرو فتوحات خود را گسترش داد و آن را به اقصا نقاط کشور رساند و هم با دولتهاى همسایه عثمانى و ازبک درگیر شد. وى در اغلب این نبردها پیروزمندانه به پیش رفت، اما در جنگ با سلطان عثمانى در چالدران شکست سختى خورد و از آن پس تا پایان عمر دیگر خیال مبارزه با عثمانیها را از سر به در کرد. پادشاه جوان به هنگامى‏که به زحمت سى و شش سال از عمرش مى‏گذشت؛ در پایان یک فرمانروایى بیست و چهار ساله، در نواحى شروان و قراباغ که به شکار و تفریح رفته بود، بیمار شد و در راه بازگشت به تبریز در حوالى سراب در رجب 930 ق / مه 1524 م دیده از جهان فرو بست. جسد او را به اردبیل آوردند و در بقعه جدش شیخ صفى الدین اردبیلى به خاک سپردند.
سلطان اسماعیل جنگجویی صاحب ذوق
بنیانگذار دولت صفوى، که به هر حال با سلطنت او، ایران پس از قرنها بعد از هجوم اعراب، توانست بار دیگر به مرحله یک دولت واحد ملى قدم گذارد؛ فرمانروایى جنگجو، متهور و فوق العاده شجاع بود. وى به علم وهنر هم علاقه نشان مى‏داد و به زبان ترکى و حتى فارسى، شعر مى‏سرود. فرزندان اسماعیل هم تقریبا" همه صاحب ذوق شعر و قریحه هنرى بودند.
بعد از او، به سعى امیران قزلباش، پسرش طهماسب، در تبریز به سلطنت نشست.
شاه عباس اول صفوى
«996 - 1038 ق / 1588 - 1629 م»
شاه عباس در رمضان «978 ق / فوریه 1571 م» در هرات دیده به جهان گشود. هنگام ولادت او، پدرش محمد میرزا حکومت هرات داشت. سالهاى کودکى عباس در همین تختگاه پر آوازه خراسان گذشت؛ در همانجا، و در همان سالهاى کودکى، مدتها حکومت اسمى خراسان به او تعلق داشت و از همان دیار هم بود که در آغاز جوانى، عازم تختگاه صفوى در قزوین شد و تخت و تاج پدر را در عهد حیات او به دست گرفت.
هنگام دست یابى به تاج و تخت صفویان هجده سال داشت و به سعى امراى قزلباش خراسان که در واقع بر پدر او شوریده بودند به تخت سلطنت نشست «ذى‏الحجه 996 ق / 1588 م». هنگام جلوس او بر تخت سلطنت، اغتشاش و آشوب ناشى از سستى و بى لیاقتى پدرش سراسر ایران را فرا گرفته بود. خراسان از همان هنگام که او عازم قزوین شد، عرصه تاخت و تاز ازبک واقع شد. عبدالله خان ثانى، فرمانرواى ازبک، این تختگاه خراسان را با وجود یک مقاومت طولانى هشت ماهه در برابر محاصره او، از دست حکام قزلباش بیرون آورد. پسرش عبدالمؤمن خان، حتى مشهد را هم بر قلمرو ازبکان افزود و دامنه تاخت و تاز را تا نواحى قومس و بسطام کشاند. شروان و گرجستان و حتى لرستان هم تحت اشغال یا نظارت آنها قرار داشت. در دولتخانه قزوین هم قدرت واقعى در دست مرشد قلى خان استاجلو متمرکز بود که خود را مربى پادشاه جوان مى‏دانست و حتى گه گاه به او تحکم نیز مى‏کرد.
حضور سران قزلباش که در توطئه قتل برادرش حمزه میرزا دست داشتند و برخى از آنها حتى متهم به دخالت در قتل مادرش مهد علیا بودند، جو دربار را براى وى آزار دهنده مى‏کرد و قدرت و نفوذ این قاتلان را براى خود نوعى کابوس موحش مى‏یافت که بدون دفع آنها حفظ حیات و دوام سلطنت برایش غیر ممکن یا آکنده از تشویش و تزلزل بود.
با آنکه هنوز کم تجربه و جوان بود، غریزه حفظ حیات و تجربه سرنوشت پدر و برادر، این اندازه به او آموخته بود که تمام این عوامل تهدید و خطر را نمى‏توان یک باره از میان برداشت و باید با سعه صدر، یک به یک و به نوبت ، از سر راه دور کرد. بدین گونه از احتمال اتحاد آنها بر ضد خویش در امان ماند. شاه عباس با حوصله و تأنى، سران گستاخ و نافرمان قزلباش را که مادر و برادرش به تحریک یا مداخله آنها به قتل رسیده بودند، به کمک مرشد قلى خان از بین برد. خود مرشد هم که مزاحم قدرت او بود و دخالتش در جزییات امور عرصه را بر وى تنگ مى‏کرد، به تدبیر و حیله، در اولین فرصت از میان برداشت؛ بدین گونه، نیروهایى را که در داخل دربار قدرت او را تهدید یا محدود مى‏کرد، به تدریج سرکوب کرد و در آنچه به کار فرمانروایى مربوط مى‏شد به قدرت مطلقه که لازمه استبداد او در تمام امور فرمانروایى بود، دست یافت. سرکشان داخلى را هم به مجرد آن که فرصت مناسب براى سرکوبى آنها برایش حاصل شد، دفع یا آرام کرد و خود را براى مبارزه با تهاجمات خارجى که قلمرو او را از شرق و غرب اشغال یا مورد تهدید قرار داده بودند آماده یافت.
این دشمنان خارجى، هر دو اهل تسنن و هر دو مهاجم بودند و چون به شدت تعصب ضد تشیع داشتند، احتمال اتحاد آنها و درگیر شدن شاه عباس در دو جبهه، متضمن خطر و ریسک فراوان بود. پادشاه قزلباش که شروع جنگ همزمان در دو جبهه را با دشمنان خود، محرک حصول اتحاد مابین آنها مى‏یافت، ترجیح داد اول با دولت عثمانى که قواى آنها در آذربایجان به تختگاه او در قزوین نزدیکتر بود و درگیرى با آنها دشواریهاى بیشترى داشت، کنار بیاید؛ تا براى دفع ازبکان که فقدان ارتش منظم و قدرت منسجم بودند؛ بدین سان، جنگ با قواى ازبک را آسانتر یافت و با آسایش خاطر به آن دست زد. از این رو، حیدر میرزا، برادر زاده خود را که بعد از کشته شدن پدرش حمزه میرزا به موکب او پیوسته بود، جهت مذاکره صلح نزد سلطان عثمانى فرستاد. در معاهده صلحى که بسته شده شاه جوان، ولایات آذربایجان، کردستان، شروان و گرجستان را که در دست قواى عثمانى بود، به آنها واگذاشت، تا در وقت مقتضى آنها را باز پس گیرد و در عین حال مانع اتحاد آنها با ازبکان شود.
شاه عباس اول و سرکوب مخالفان
عبدالمؤمن خان، معروف به خان خرد، پسر عبدالله خان دوم که در حوالى خراسان مشغول تاخت و تاز بود، به محض شنیدن خبر حرکت پادشاه قزلباش از تهران، با عجله آن دیار را ترک و به ماوراءالنهر بازگشت «1005 ق / 1596 م». شاه عباس که نیازى به تعقیب او در آن سوى جیحون ندید، چندى در خراسان، کرمان و یزد به تنبیه سرکشان و برقرارى نظم در داخل مملکت پرداخت. در عین حال، هم به تسخیر لرستان که در دست بازماندگان امراى لر کوچک بود توفیق یافت و هم حکام محلى ولایت استمداد را در مازندران به اطاعت درآورد. چون در همین ایام، عبدالمؤمن خان که بار دیگر در خراسان به تاخت و تاز مشغول بود به دست امراى خود به قتل رسید و خراسان همچنان عرصه غارت ازبک ماند، شاه، بار دیگر، لشکر به خراسان برد و مشهد را در محرم 1006 ق / اوت 1597 م گرفت و ازبکان را به سختى شکست داد؛ پس از آن تاخت و تازى در ماوراءالنهر کرد و خراسان را از دست راهزنى و غارتگرى قوم ایمن ساخت.

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله  14  صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید

دانلود مقاله استاندارد و استاندارد کردن

اختصاصی از ژیکو دانلود مقاله استاندارد و استاندارد کردن دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

پیشینه های تاریخی و آثار موجود در موزه هاحکایت از این واقعیت دارد که کیفیت مطلوب کالا و انجام صحیح خدمت از زمان آشنایی انسان با کمیت و خواص اشیاء همراه او بوده است.
زمانی که تولید با استفاده از ابزارهای سنتی انجام می گرفت، تعیین کیفیت و تشخیص آن کار چندان مشکلی نبود، پی بردن به کیفیت تولید و خدمت با استفاده از حواس پنج گانه میسر بود، اما با پیشرفت علوم، فن آوری افزایش جمعیت و بالا رفتن مصرف، ضرورت تولید انبوه و در نتیجه جایگزین شدن ماشین به جای انسان و ابزار دستی ،دیگر سنجش کیفیت با استفاده از حواس پنج گانه و بدون آزمایشگاه و ابزار و توانایی های فنی امکانپذیر نبود.
توجه به کیفیت کالا و خدمات ضرورت، ایجاد و تاسیس چنین سازمانی را اثبات نمود.
استانداردها، این جزوه های کوچک حاوی زبده ترین اصول تکنو لوژی جهانی است که خود نتیجه و عصاره ی قرنها کوشش و پژوهش و ازمایش و خطای هزاران دانشمند و محقق و کارشناس در طی قرون متمادی بوده است. در یک استاندارد آنچه به چشم می خورد، چند پیشنهاد و ساده، دو سه فرمول کلی، یک یا چند جدول و مقداری اعداد و ارقام است که شاید در مرحله ی اول به نظر چیزی عادی و بی اهمیت جلوه کند اما در واقع این مطالب راهگشای پیشرفت و ترقی بسیاری از مشکلات علمی در صنایع و فنون است.

.

استاندارد وقانون طبیعت:
طبیعت برای خود قوانینی دارد که هرگز از آنها سر پیچی نمی کند مثلاً هر فرد به طور طبیعی دارای دو چشم،دو گوش، یک دهان، دو دست و دو پا است. همچنین اندامهای درونی و بیرونی همه ی افراد به یک صورت ساخته شده است و در جزئیات اختلافاتی دیده می شود. در گیاهان مشاهده می شود که هر دو درخت دارای نوع خاص ریشه، تنه، ساقه، ریشه، برگ و میوه است. چنانکه هرگز از درخت گردو خربزه نمی روید.
استاندارد و تنظیم طبیعت:
به طور کلی طبیعت و تمام مظاهر آن از نظم و هماهنگی شگرفی حکایت می کند و هنر خلاقه دستگاه آفرینش هرگز دور از نظم و ترتیب نیست. از موجودات ذره بینی گرفته تا حشرات ، خزندگان، پرندگان، پستانداران و نباتات چه آنها که در خشکی زیست می کنند و چه آنها که در اعماق دریا به سر می برند.
گردش معین و مدار منظم سیارات، طلوع و غروب خورشید، پدید آمدن روز و شب و ماه و سال با نظم و توالی مخصوص به خود، پیدایش فصول چهارگانه همه این گفتار را تأیید می کنند که نظام طبیعت دارای نظم و ویژگی های خاصی می باشد. وجود الکترونهای معین و گردش منظم آنها در هر اتم- وجود خواص مشخص در عناصر مختلف و روابط و قوائد فیزیکی و شیمیایی که بین آنهاست همه حساب شده و معین و خالی از هرج و مرج و ناب مانی است، از آنها که بشر شناخته و به اسرار و رموز آنها پی برده تا بسیاری دیگر که هنوز در پردة ابهام مانده است همه در تحت اصول و قوائد منظم و معین قرار دارند.
تفاوت استانداردهای طبیعت و استاندارد های طبیعی:
در اینجا لازم به توضیح است که تفاوت بین استاندارد های طبیعی با استاندارد های طبیعت بیان شود.
استانداردهای طبیعت چنان که گفته شد عبارتند از قانون ها و قائده هایی که در جهان هستی وجود دارد و بشر در آنها تاثیری ندارد و بشر میتواند از این قانونها به سود خود بهرمند شود. همچنین میتواند از یکی از نیروهای طبیعت برای دفع نیرو ی دیگری استفاده کند. لکن نمیتواند این قانونها را از میان بردارد .
اگر استاندارد نمی بود چه می شد؟
اگر گردش زمین بر هم میخورد و گرمای شدید در نتیجه طولانی شدن شب و روز ایجاد می شد چه می شد ؟ اگر ساختمان بدن انسان درتمام دورانهای زندگی بشر یکنواخت و یک شکل نبود و هر انسانی یا هر قوم و قبیله أی ساختمانی نخصوص به خود داشت مثلا از حیث آناتومی دستگاههای مختلف بدن یا اعمال فیزیولوژیک آنها با هم متفاوت و متغیر بود چطور با این همه تنوع امکان کوچکترین کشف وترقی در علم پزشکی بود.
بدون شک اساس این همه پیشرفت و کارهای تازه بر یکنواختی نظم و قواعده ی صحیحی که در طبیعت حکمفرماست استوار بوده و همین امر موجب میگردد که با کشف یک مورد ودرک یک موضوع آن را به سهولت با سایر موارد مشابه و هم شکل منطبق ساخته و راه را برای دریافت و کسب اطلاع و کشف موارد بسیار دیگر هموار ساخت در واقع وجود استاندارد امور طبیعی به جای آنکه فکر متخصّصین و کاشفان را در پیچ و خم های تنوع و ناهماهنگ گرفتار کند،آنها را به سوی پیشرفت و به سامان رسیدن در یک امر رهنمود ساخته و فکر و نیروی آنها را برای مسائل مهم تر و بهتر در مسیر پیشرفت آزاد می گذارد. و اندیشیدن به موارد تازه را مسیر می سازد.

تاریخچه:
استاندارد کردن پدیدة جدیدی نیست و از دیر زمان در زندگی بشر وجود داشته است. استاندارد کردن نیز مانند بسیاری از پدیده های طبیعی شناخت و برداشتی است که انسان از محیط پیرامون خود دارد.
این امر در ابتدا به صورت نا خوداگاه تحقّق یافته است. برای مثال در تاریخ پیدایش سیستم شمارش دهدهی که هم اکنون نیز مورد استفاده قرار می گیرد و به گذشته بسیار دور باز میگردد و در واقع الگویی است از تعداد انگشتان دو دست انسان. همینگونه استاندارد کردن تقویم و تعداد روزهای ماه در سال رومی که توسط ژولیوس سزار در سال 46 قبل از میلاد مسیح انجام شده است.
در ایران در زمان داریوش اول پادشاه هخامنشی و زنه های استاندارد شده ای بر اساس واحدی که ((کرشه)) نامیده می شد و وزن هر کرشه معادل3/83 گرم بود. وزنه ای که از آن زمان باقی مانده و هم اکنون در ایران موجود است معادل 120 کرشه می باشد.
در انگلستان در زمان ((جان)) پادشاه انگلیسی استانداردهای در رابطه با اوزان و مقیاسها که در امر تجارت تعریف شده است. همینطور در زمان ادوارد اول پادشاه انگلیسی تعریفی برای اینچ بوده که جالب توجه است.
(( اینچ عبارت است از 3 دانه جوی خشک شده که در یک امتداد و سر به سر قرار گرفته باشد)).
در یک بررسی اجمالی مشخص شده که استاندارد های عمده در عهد باستان و قرون گذشته به طور کلی قبل از رنسانس جنبه ی عمومی داشته و نیاز به آن بیشتر از موارد دیگر احساس شده است استاندارد های اوزان و مقیاسها می باشد اما پس از عصر رنسانس با توجه به تحول بنیادی و طرز تفکر اجتماعی و رشد تولید اختراعات صنعتی» استانداردهای صنعتی نیز بوجود آمدند.
یکی از قدیمی ترین واساسی ترین بحث های استاندارد که در بحثهای استانداردهای قانون به آن توجه شده است و در حال حاضر نیز به عنوان اولین اصل استاندارد کردن مطرح است.
اصل کاهش انواع و در کنار آن اصل تعویض پذیری است به طوری که همین اصل موجبات تولید انبوه را فراهم نموده است. در گذشت هر تولید کننده صنعتگری با توجه به ابزارهای ابتدایی و میراث نیاکان خود محصولاتی با شکل و طرح مختلفی ساخت اما امروزه با منسجم شدن تولید محصولاتی با ویژگی های یکسان تولید می گردد.
از پیشگامان اصل کاهش انواع و تعویض پذیری می توان به یک آمریکایی به نام((الی ویتنی)) اشاره کرد . این شخص در سال 1793 برای نخستین بار تفنگی سرپررا طراحی کرد که دارای قسمت هایی قابل تعویض بود در واقع پایهء تولید انبوه را ایجاد کرد.
تاریخچه ای از استاندارد در ایران :
فهرست استاندارد های ملی ایران اخرین بار در سال 1371منتشرگردید وحاوی 3238عنوان استاندارد بود که با گذشت چهار سال تعدادی از انها باطل و برخی دیگر تجدید نظر ویا تجدید چاپ گردید وبیش از 600استاندارد به ان افزوده شده است
تاریخچه موسسه استاندارد در ایران :
گذشته از پیشینهء تاریخی غیر مدون استاندارد ها درایران اولین تشکیلات موسسهءاستاندارد وتحقیقات صنعتی ایران با تصویب قانون اوزان ومقیاس ها در سال 1304شمسی مطرح میشود.
بعد ها درسال 1332به لحاظ ضرورت تعیین ویژگی ها و نظارت در کیفیت کالاهای صادراتی و وارداتی ایجاد یک تشکیلات رسمی مورد توجه قرار گرفته و هستهء اولیهء تشکیلات سازمانی موسسهء استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به صورت اداره ای در وزارت بازرگانی وقت شکل می گیرد.در سال 1339با تصویب قانون تاسیس موسسهء استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به صورت اداره ای در وزارت بازرگانی وقت شکل می گیرد .
موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران علاوه برعضویت در سازمان بین المللی استاندارد iso سازمان بین المللی اندازه شناسی قانونی oim وانجمن جهانی سازمان های تحقیقاتی صنعتی و تکنولوژیکی waitro باسازمان های بین المللی زیر همکاری دارد:
ieg کمسیون بین المللی الکتروتکنیک .
bipmعهدنامهء مصر راجع به دفتر بین المللی اوزان ومقیاس ها .
وظایف و مسئولیتها:
وظایف و مسئولیتهای موسسة استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران بر اساس قانون مصوبة بهمن ماه 1371 به شرح زیر است.
تعیین، تدوین و نشر استانداردهای بین المللی و ملی به عنوان تنها مرجع رسمی در کشور به استثنای مواد دارویی. انجام تحقیقات کاربردی به منظور تدوین استاندارد و بالا بردن کیفیت کالاهای داخلی و کمک به بهبود روشهای تولید و کارآیی صنعتی.

ترویج استانداردهای ملی:
نظارت بر اجرای استاندارد های اجباری:
بررسی و کنترل کالاهای صادراتی، صادراتی مشمول مقررات استانداردهای اجباری و جلوگیری از صدور کالاهای نامرغوب بمنظور فراهم نمودن امکان رقابت با کالاهای خارجی و حفظ بازارهای بین المللی کنترل کیفیت کالاهای صادراتی مشمول مقررات استانداردهای اجباری بمنظور حمایت از مصرف کنندگان و تولید کنندگان داخلی و جلوگیری از ورود کالاهای نامرغوب خارجی. ترویج سیستم بین المللی یکان ها SI به عنوان سیستم رسمی اوزان و مقایسها در کشور و کالیبره کردن وسایل سنجش. آزمایش و تطبیق نمونه کالاهای با استاندارد های مربوط و اعلام مشخصات و اظهار نظر مقایسهای برای صدور گواهینامه های لازم.
استاندارد چیست؟
استاندارد در لغت به معنی نظم ، قائده و قانون و مفاهیمی از این قبیل است. اما معنی آن در ارتباط با مؤسسة استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران که مسئولیت قانونی تهیه و تدوین استانداردهای ملی را عهده دار می باشد عبارت است از:
تعین و تدوین ویژگیهای لازم در تولید یک فرآورده و انجام یک فرصت

ارکان و تشکیلات:
ارکان مؤسسه به موجب قانون عبارتند از:
شورای عالی استاندارد.
رئیس مؤسسه.
شورای عالی استاندارد.
شورای عالی استاندارد بالاترین مرجع سیاست گذاری و تعیین کننده ی خط مشی مؤسسه در زمینه های مختلف می باشد و ترکیب آن عبارتند از:
رئیس جمهور که ریاست شورای عالی را بر عهده دارد.
وزرای صنایع و معادن و فلزات، فرهنگ و آموزش عالی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، بازرگانی، کشاورزی، مسکن و شهر سازی. رئیس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران وغیره. رئیس مؤسسه به عنوان دبیر شورای عالی استاندارد.
دو نفر کارشناس در امور استاندارد که به پیشنهاد رئیس مؤسسه و با حکم رئیس جمهور برای مدت 3 سال به این سمت انتخاب می شوند.

رئیس مؤسسه:
رئیس موسسه که با حکم رئیس جمهور و برای مدت 3 سال انتخاب می شود بالا ترین مقام اداری، مالی و فنی مؤسسه بوده و مسئولیت کلید امور اداری، اجرایی، تحقیقاتی و آموزش مؤسسه را بر عهده دارد.
پژوهشکده های مؤسسه:
به موجب ماده 2 قانون اصلاح قانون و مقررات مؤسسه ی استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران تشکیلات تحقیقاتی مؤسسه دارای 2 پژوهشکده می باشد:
پژوهشکده شیمی و مهندسی .
پژوهشکده صنایع.
آزمایشگاهای مؤسسه:
آزمایشگاههای مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به عنوان یکی از کارامد ترین شبکه های آزمایشگاهی کشور در اشکال زیر فعالیت دارد:
آزمایشگاههای موجود در مرکز
آزمایشگاههای مستقر در واحدهای استانی.
کنترل انواع:
سازمان بین المللی استاندارد کنترل انواع را به صورت انتخاب تعداد یا انواع محصولات یا فرایندها جهت برآوردن نیازهای مربوط تعریف می کند.
طبق این تعریف کنترل انواع به معنی کاستن همه چیز به گونه ای که هیچ شانسی برای انتخاب مصرف کننده وجود داشته باشد بلکه به طور همزمان با تغییر نیازمندی های مصرف کننده بر اساس روشهای مشخص انواع جدیدی افزوده یا از انواع موجود کاسته می شود.
به طور کلی کنترل انواع صرفه نظراز تولیدات صنعتی می توان بسیاری از مقدارهای مختلف از قبیله انواع خدمات، فرایند
و روشها و امثال آنها را نیز در بر گیرد و با این تقسیم بندی ساده می توان روشهای اصولی کنترل انواع را به صورت زیر دسته بندی نمود:
یکی کردن طراحی.
بکار گیری اعداد مرجع.
انتخاب تکنیکها.
به کارگیری سیستم کد کذاری .
کنترل ورودی .
یکی کردن طراحی:
در این فرایند دو یا چند ویژگی به نوعی با هم ترکیب می شوند که محصول بدست آمده به لحاظ عملکردی و ابعادی از نظر مصرف دارای قابلیت تعویض پذیری باشد در این زمینه مدیران سازمانها باید خط مشی مشخص را بر اساس حجم مصرف و میزان صرف هزینه تعیین نموده و رهنمودهای و تذکرات لازم را برای بخش استانداردها و یا کمیته ی انتخاب مواد راجع به ترکیب اقلامی که پر هزینه تر از اقلام جایگزین شده است ارائه نمایند.
در این روش ممکن است یک یا چند محصول مشابه که تفاوت قیمت عمده ای با هم ندارند ترکیب شده و تنها یک محصول جایگزین آنها شود. لازم به ذکر است که استاندارد کردن یک فعالیت گروهی بوده و باید با همکاری و همیاری تمامی افراد ذی علاقه یا ذی نفع باشد.
به کار گیری اعداد مرجع:
روشهای متعددی وجود دارد که با استفاده از انها می توان اندازه های مشخص از تجهیزات و عملکردها و درجه بندی ها و امثال آنها را انتخاب نمود شاید بتوان گفت به کارگیری اعداد مرجع یکی از راههای حل مشکلات استاندارد کردن از نظر ریاضی است اعداد مرجع در واقع یک سری هندسی هستند که تحقیقات دو اندازهء متوای در آنها بر اساس یک نسبت معین به صورت در صد می باشد.
از جمله سری های اعداد مرجع می توان به سری های زیر اشاره کرد:
سری اعداد: (10-31/6-98/3-51/2-58/1-1) R5= فواید کنترل انواع استاندارد:
بطور خلاصه می توان فواید کنترل انواع استاندارد را به صورت زیر دسته بندی کرد:
رشد اقتصادی در زمینه ی تولید به وسیله ی:
1) تداوم و افزایش سرعت تولید و بالا رفتن میزان تولید.
2) کاهش زمان فراهم کردن ابزارهاد و تنظیم دستگاهها.
3) مکانیزه کردن و بکار گیری ماشینهای به خصوص.
4) صرفه جویی کلی در طراحی ابزارالات و مکان انبار داری و امثال آن به طور کلی کاهش بخشهای مختلف و همچنین فعالیتهای مربوط به آنها .
سهولت تولید و کنترل انواع –سهولت آموزش افراد برای ساخت و نگه داری – بازرسی ساده وارزانتر – تضمین کیفیت -افزایش کارایی در خرید – کاهش ذخیره سازی – کاهش ضایعات – سهولت خدمت و نگهداری – تمرکز فعالیتها و فروش بر دامنه ی محدود تری از محصولات.
اهداف استاندارد:
با توجه به گسترش روزافزون استاندارد و پیشرفتهای عظیمی که در این زمینه طی سالهای اخیر حاصل شده شمردن اهداف استاندارد نیاز به بررسی بیشتری دارد.
در این خصوص کمیته ی ثابتی بررسی اصول استاندارد کردن((استاکو))وابسته به شورای سازمان بین المللی استاندارد اهداف تخصصی استاندارد کردن را چنین شرح نموده است:
صرفه جویی کلی در مصرف نیروی انسانی، مواد، انرژی و نیرو.
-حمایت از مصرف کننده.
-حفظ ایمنی و بهداشت محیط زیست.
-ایجاد ارتباط بهتر.
حمایت از مصرف کننده:
آمار ارائه شده در قرن بیستم چنین بر می اید که ضایعات صنایع در کشور آمریکا در اثر فقدان استاندارد بین4 تا 9 در صد بوده و از این رو خسارت قابل ملاحظه ای به تولید کنندگان و مصرف کنندگان وارد آورده است.
اما با افزایش کیفیت کالا در اثر به کارگیری استانداردهای مختلف در رابطه با ویژگی ها و آزمون میزان بهره وری تا حد بسیاری ارتقاع یافته است به ویژه با تدوین استانداردهای سریISO9000 در سالهای اخیر در کنار توجه و رعایت استانداردهای محصول به ایجاد تقویت سیستم های مدیریت و کیفیت در سازمانها توجه خاصی شده است.
بروز حوادث گوناگون و ضرورت توجه به مسایل بهداشتی کشورها را به رعایت نکات ایمنی و بهداشتی در تدوین استانداردهای مربوطه وادار نموده است.استانداردهایی که در این رابطه تدوین می شوند ممکن است به صورت استاندارد محصول بوده مانند استاندارد ایمنی و مواد غذایی وغیره. به دلیل اهمیت اصول ایمنی بسیاری از کشورها برخی از اینگونه استانداردها را از نظر اجرا اجباری اعلام کرده اند. ویا تحت شرایط خاص در هنگام رفع قوانین به استانداردهای مربوط ارجاع داده شده است.
ایجاد ارتباط بهتر:
یکی از وظایف اصلی استاندارد ایجاد ارتباط و تبادل افکار میان طرفین ذی نفع است. در واقع استاندارد در سطح ملی، بین المللی یا منطقه ای در زمان مشترک جهت بر قراری ارتباط محسوب می شود. و این امرمی تواند به طریق مختلف به صورت ارائه یک سری ویژگی ها، کدها، علایم خاص و اصطلاحات و نظایر آن انجام شود.
اصول استاندارد:
استاندارد مفهومی است که می تواند نشانگر انجام و انظباط فعالیتهای فکری، علمی، فرهنگی جامعه باشد. استاندارد در معنای اعم خود مترادف با نظم است و استاندارد کردن مترادف با تنظیم، و به نظم کشیدن این عمل بر اصول زیر استوار است:
اصل اول:
استاندارد کردن عمل ساده سازی است که در نتیجه تلاش دسته جمعی و آگاهانه ی اعظای جامعه به وجود آمده و مستلزم کاهش بسیاری از موضوعات است. این فرایند نه تنها موجب رفع پیچیدگی های کنونی می گردد. بلکه از بروز پیچیدگی های زاید آینده نیز جلو گیری می کند. لازم به ذکر است که استاندارد کردن با همکاری تمامی افراد ذی نفع و ذی علاقه به موفقیت می انجامد. لذا تهیه این استاندارد ها باید مبتنی بر همرایی و موفقیت عمومی باشد و همچنین در اجرای آن تمامی افراد متعهد و کوشا باشند.
اصل دوم:
استاندارد کردن فعالیتتی است اجتماعی و اقتصادی و این فعالیت باید با همکاری تمامی افراد بر اساس همرایی و توافق عمومی صورت گیرد.
اصل سوم:
شریک استاندارد به خودی خود ارزشی ندارد مگر اینکه به اجرا در بیاید و این امر نیاز به برنامه ریزی های مناسب و فداکاری عده ای برای دستیابی به منافع عمومی دارد.
اصل چهارم:
استاندارد کردن از طریق تهیه ی یک استاندارد، انتخاب و سپس تثبیت آنچه انجام شده است صورت می گیرد.
اصل پنجم:
استاندارد ها باید در فواصل زمانی معین مورد بازنگری و در صورت لزوم مورد تجدید نظر قرار گیرد. فاصله ی بین تجدید نظرها برحسب موارد خاص می تواند متغیرباشد.اما این فاصله نباید خیلی کوتاه باشد زیرا که در غیر این صورت استاندارد به عنوان یک سند قابل اتکا و تثبیت شده قلمداد نمی گردد. از طرفی استاندارد نمی تواند برای مدت طولانی بدون تغییر باقی بماند . معمولآ اکثر کشورها یک دوره ی پنج ساله را برای بازنگری و تجدید نظر در نظر می گیرند.

اصل ششم:
هنگامی که در یک استاندارد کارکرد و یا ویژگیهای دیگر یک محصول تشکیل می گردد. باید جهت تطبیق محصول مورد نظر با ویژگی های اشاره شده روشهای آزمون مربوط نیز در استاندارد تشریح گردد و یا به استانداردهای دیگری که این روشها در آنها موجود است ارجاع داده شود.
اصل هفتم:
لزوم اجباری استانداردهای ملی باید به دقت مورد توجه قرار گیرد البته ضرورت این امر بستگی به درجه ی رشد و قوانین و شرایط اجتماعی و فرهنگی جامعه دارد.
استانداردها ارایه دهنده راه حل ها برای مشکلات بوده و نتیجه ی استاندارد کردن افزایش بهره وری است. که این عمل به صورتهای زیر انجام می گیرد :
- ارائه روشهای صحیح محاسبات فنی.
- تعیین قوائد عمومی و مشخصات و ویژگیهای محصول .
- یکنواختی و هماهنگ سازی .
- گردش صحیح اطلاعات و جلوگیری از اتلاف سرمایه و زمان .
اگر استاندارد کردن را به عنوان یک سیستم در ارتباط با سایر سیستم هایی که به نوعی با ما در ارتباط هستند در نظر بگیریم می توان گفت که این سیستم تمامی سیستم های دیگر را تحت پوشش قرار می دهد به دلیل اینکه این سیستم در تمامی سیستم های دیگر داخل شده و در مواقع ساختار اساسی و خصوصیات آنها را تآمین می کند.
تحقیق و توسعه:
استاندارد کردن زمانی جنبه ی عملی خواهد داشت که با تحقیق و توسعه همگام باشد.
شناخت فلسفه ی استاندارد کردن در کنار ارزیابی عوامل دیگری از قبیل ئنوریها و تجربیات، جنبه های اجرایی و ترویج امکانات ، روشها و دانش فنی موجود، مسایل اقتصادی و نظیر آن از جمله نکات مهم در این زمینه است.
به طور خلاصه برخی از مباحثی که تحت پوشش فرایند تحقیق و توسعه قرار می گیرید از:
- اصول اساسی و فلسفه استاندارد کردن.
- اندازه شناسی و کاربردهای آن.
- توسعه و تکامل روشهای آزمون و اعداد مرجع استاندارد.
- تعیین و تصحیح داده های استاندارد.
- اسلوب و روشهای اجرایی تدوین استاندارد .
- ارزیابی و تکامل استاندارد های موجود و تدوین استاندارد های جدید.
- بررسی تحولات اقتصادی و اجتماعی و نظایر آن در اثراستاندارد کردن.

تدوین استاندارد:
به طور کلی استاندارد موارد گوناگونی را در بر می گیرد شاید ذکر این نکته تعجب انگیز باشد که هر چیزی در حیطه ی فکر انسان قابل استاندارد کردن است. خواه مصنوعات دست بشر باشد یا مخلوقات فکر او و حتی اعمال و رفتار او …
سطح استاندارد:
استانداردها دارای چهار سطح کلی می باشند که می توان آنها را به صورت زیر تقسیم بندی نمود:
الف) استاندارد کارخانه ای:
اینگونه استانداردها توسط کارخانجات و به منظور استفاده در همان واحد تدوین می شوند- گفتنی است که در تدوین استاندارد کارخانه ای تنها بررسی شرایط داخلی کارخانه کافی نیست. بلکه باید شرایط و عواملی خارجی از قبیل موترد اولیه و منابع تهیه ی آن نوع و چگونگی تهیه ی تجهیزات و ابزارآلات و بازاریابی و رقابت، نیاز مشتری و امثال آن مورد توجه قرار گیرد.
از جمله استانداردهای کارخانه ای می توان به استانداردهای کارخانه ای، توشیبا و ناسیونال در ژاپن، بنز در آلمان، اسکانیا در سوئد، کاترپیلار در آمریکا و نظایر آن اشاره کرد.
ب) استاندارد ملی:
اینگونه استانداردها به وسیله ی موسسه ی استاندارد در یک کشور به عنوان یک مقام ذی صلاح برای این کار تهیه می شود. در تدوین استانداردها تمامی افراد ذی علاقه و ذی نفع از قبیل تولید کنندگان، مصرف کنندگان، اعضای مراکز علمی وقی مراکز تجاری، ادارات دولتی و امثال آن شرکت دارند.
استانداردهای ملی با توجه به شرایط مختلفی نظیر شرایط اقتصادی، اجتماعی، علمی وقی و نظایر آن تدوین می شود. از یک نظر می توان استانداردهای ملی را تآمین کننده ی حداقل نیازهای یک فراورده یا خدمت دانست.
از جمله سازمانهای تدوین کننده ی استانداردهای ملی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
مؤسسه ی استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران ISIRI
مؤسسه ی استاندارد انگلستان BSI
مؤسسه ی استاندارد آلمان DIM
استانداردهای ملی از نظیر اجرایی به دو دسته ی استانداردهای اجباری و استانداردهای تشویقی تقسیم بندی می شوند.
استانداردهای اجباری استانداردی هستند که در رابطه ی مستقیم با ایمنی، بهداشت محیط زیست و تجارب خارجی بوده و از نظر اجرا اجباری اعلام می شوند.
اساسآ در اجرای احیاری یا تشویقی استانداردها سه عامل زیر نقش دارد:
خصوصیات خود استاندارد
وضعیت و سیاست موسسه ی استاندارد.
الگوی اقتصادی کشور.
ج) استاندارد منطقه ای:
عواملی نظیر مو قعیت جغرافیایی، فرهنگی، سیاست، شکل تولید و موارد مصرف و امثال آن برخی از کشورها را بر آن داشته است تا مشترکآ مبادرت به تدوین استاندارد منطقه ای نماید. از جمله سازمانهایی که در امر تدوین استانداردهای فعالیت دارند عبارتند از:
1- ARSO
2- ASMO
3- CEM
د) استاندارد بین المللی:
امروزه روند رشد صنعت و تجارت و همچنین تحولات علمی و اجتماعی در جهان بهگونه ای است که کشورها را بیش از پیش به هم وابسته نموده است.
در راستای این رشد به منظور هماهنگی و بر قراری ارتباط مسلمآ مشکلات فنی بیشماری نیز مطرح می گردد. در این خصوص استانداردهای بین المللی جهت سهولت ارتباط و رفع مشکلات فنی نقش بسیار با اهمیتی را ایفا می کنند. به طور کلی اهداف استاندارد کردن در سطح بین المللی را می توان به صورتهای زیر تقسیم بندی کرد:
1- حفظ نگه داری پیشرفتها حتی در یک سطح معین در تمام دنیا و در طرح و ارایه ی تکنولوژی های پیشرفته در استانداردهای بین المللی و انتقال آنها به استانداردهای ملی باتوجه به نیاز و موقعیت زمانی کشور از نظر تؤسعه ی فنی و صنعتی.
2- حفظ و اشاعه ی تجربیات بین المللی و استانداردهای ملی به منظور رشد و توسعه آنها و تلاش در جهت هم سطح نمودن استانداردهای ملی با استانداردهای بین المللی جهت ارتقا کیفیت فراورده ها و خدمات.
3- حفظ تلاشها و مقاطع ملی به واسطه ی پذیرش مستقیم استانداردهای بین المللی در مورد مسایل پایه ی تکنیکها از قبیل: سیستم متریک، حدود و روا داری، کدها و علایم ،علایم ایمنی و غیره
4- ارایه ی مشکلات فنی کشورهای مختلف در اجتماعات مختلف بین المللی به منظور اینکه استانداردهای بین المللی قادر به انعکاس احتیاجات و نیازمندی های کشورها بوده و به امر تجارت و توسعه بین المللی آنها کمک نماید.
5- تغییر مؤسسات استاندارد ملی برای تهیه ی استاندارد های بین المللی برای موضوعات، رشته ها یا فراورده هایی که بیشتر در کشورهای مربوط مطرح است یا تولید می شود.
6- انتشار اطلاعات در مورد تجربیات و پیشرفتهای بین المللی در زمینه ی استاندارد کردن، کنترل کیفیت و صدور گواهی سیستم کیفیت و صنایع ، بخشهای اقتصادی ، بخش خدمات و آزمایشگاههای دولتی .
جنبه ی استاندارد:
همانطور که اشاره گردید استاندارد کلیه فعالیتهای بشری را در بر می گیرد .
در راستای رشد و تکامل بشری جنبه های مختلف استاندارد نیز گسترش یافته ومی تواند موضوعات مختلفی را شامل شود .
الف) استاندارد ، اصطلاحات و علایم .
یکی از نیاز های اساسی در شناخت یک محصول فرایند خدمات و یا حتی یک پدیده و موضوع علمی ، آشنایی با واژه ها و اصطلاحات علمی و فنی رایج در زمینه ی مورد نظر می باشد . از این رو استاندارد کردن واژه ها و اصطلاحات بخش بسیار مهمی در شناخت موضوع و تبادل اطلاعات بر عهده دارد به ویژه در سطح بین المللی که اهمیت آن بیشتر احساس میشود .
ب) استاندارد مبنا :
از مهم ترین وظایف استاندارد کردن به ویژه در سطح بین المللی ایجاد یکنواختی است که استاندارد های مبنا در آن نقش اساسی دارند . در حقیقت واژه مبنا حکایت از این دارد که این نوع استانداردها پایه و اساس بسیاری از فعالیتهای محصولات را تشکیل می دهد . از جمله این استاندارد ها میتوان استاندارد یکای اندازه گیری در سیستم بین المللی یکاها اشاره کرد .
ج) اندازه گیری ویژگیها :
استاندارد ویژگی ها مشخصات استاندارد هایی هستند که در آن شرح و مختصر یک دسته شرایط که باید یک فرآورده و یا یک فعالیت و خدمت داشته باشد آورده شده است .
د) استاندارد آزمون :
استاندارد های آزمون استانداردهایی هستند که نحوه انجام یک آزمون را تشریح می کنند . برای مثال یکی از آزمایشهای متداول در تعیین استحکام فلزات آزمون سختی تسهیل امر عرضه و تقاضا و پژوهش و تحقیق بر حسب مبنا ی خاصی به انواع مختلفی طبقه بندی شده است .
ه ) استاندارد درجه بندی :
استاندارد درجه بندی استانداردی است که آن ماده یا فراورده برای کیفیت ویژگی های آن به دسته های مختلفی تقسیم بندی شده است.
ط) استاندارد بسته بندی:
عموماً انگونه استانداردها بخشی از ویژگیهای یک کالا بوده و در استاندارد مربوط به آنها اشاره می شود. اما در موردی که بسته بندی که و نگهداری شکل مشخص و صنعتی ندارد می توان جهت حفظ کیفیت در بسته بندی و نگهداری شکل می توان از استانداردهای به خصوص استفاده کرد .
ی) استاندارد ایمنی:
استانداردی است که در رابطه با ایمنی کار، روشها وا فراد تدوین می شود .
اجرای استاندارد:
شاید بتوان گفت که اجرای استاندارد یکی از عمده ترین اجزای سیستم استاندارد کردن است. همانگونه که قبلاً اشاره گردید استاندارد ها به دو صورت اجباری یا تشویقی اجرا می شوند.
یکی از روشهای علمی استاندارد به ویژه محصولات اعطای گواهی کیفیت و پروانه کار بردی علامت استاندارد است. گواهی کیفیت در واقع تا یید یه است که بر طبق محصول با استانداردهای مربوط به ان که به طرق مختلف و توسط عاملین مختلف می تواند صادر گردد عاملین در انجام فعالیتهای گواهیهای تطابق به سه دسته تقسیم می شوند.
دسته اول عاملین مشخص هستند یعنی خود تولید کننده یا فروشنده مرجع اظهار نظراند در دسته دوم عاملین عبارتنداز خریدار یا مصرف کننده که مرجع اظهار نظر می باشد و نهایتاً در دسته سوم مرجع اظهار نظر عاملین ا ی هستند که در این رابطه ذی نفع نیستند .
بدیهی است در حالت اخیر مرجع ارزیابی و گواهی تطابق مطاوب تر بوده و بیشتر قابل پذیرش است .در هر حال بسته به چگو نگی مصرف یک محصول به صورت مشخص مصارف عمومی و امور صادرات گواهی تطابق ممکن است ممکن است به صورت های زیر بیان یا نمایش داده می شود.

الف) علامت گواهی:
علامت گواهی یا تأیید در واقع ابزار مناسب و قدرتمندی است که به وسیله ی یک سازمان ثالث و ذی صلاح به یک محصول اختصاص داده می شود و وجود آن مزیت های زیر را در بر دارد:
- ایجاد اطمینان برای خریداری از اینکه محصول به طور معقولی با استانداردهای مشخص و تأیید شده توسط یک مقام ذی صلاح مطابقت دارد.
- حفظ منافع مصرف کننده
- حمایت و تشویق تولید کننده.
ب)کد گذاری:
کد گذاری ابزاری است جهت راهنمایی مصرف کننده یا خریدار به منظور شناخت محصول و همچنین سطح کیفی آن. این عمل بر اساس یک سری علایم مشخص و پذیرفته شده انجام می گیرد.عمل کد گذاری می تواند نه توسط عاملین مختلف انجام شود.
ج) گواهی مستند:
گواهی مستند در واقع تأییدیه ای است که توسط یک مقام ذی صلاح صادر می گردد. و وجود آن به معنی تضمینی است برای خریدار به این معنی که محصول خریداری شده به طور معقولی با استانداردهای تأیید شده در آن زمینه مطابقت دارد.

د) برچسب اطلاعاتی:
این برچسب ها راهنمایی است برای اافزایش قدرت انتخاب و خریداری بر حسب سطح کارایی و خواص موارد علاقه که به وسیله ی روشها و الگوهای بیان شده مورد تأیید به کار گرفته می شود.
ه) برچسب هشدار:
این گونه برچسب ها اساساً برای راهنمایی مصرف کننده به منظور جابجایی صحیح، مصرف و نگه داری اقلام خریداری شده می باشد. به صورتی که کیفیت اولیه و همچنین تداوم رضایت بخش عملکرد محفوظ باقی بماند.
و) گواهی شفاهی:
می توان گفت گواهی شفاهی می تواند جایگزین هر یک از موارد فوق شود. ممکن است عنوان گواهی شفاهی تعجب آور باشد. اما در انجام هزاران داد و ستدی که روزانه در جامعه صورت می گیرد گواهی شفاهی بسیار عملی تر به نظر خواهد آمد. تا آنجا که به تجارت و بازرگانی و بر ارتباطات آنها در سیستم های استاندارد مربوط است گواهی شفاهی تنها از نظر ایدئولوژی و تئوری جالب است و جنبه ی رسمی ندارد.

ترویج استاندارد:
ترویج استاندارد شامل تمامی روشهایی است که بتوان از طریق آنها آگاهی جامعه را طی برنامه ریزیهایی که مداوم نسبت به لزوم و فواید استاندارد کردن افزایش داد. این برنامه ریزی می تواند در سطح ساده و عمومی از طریق چاپ مقالات و کتب کنفرانسها و و رسانه های ارتباط جمعی و نظایر آن اجراء گردد و در کنار آن در سطح پیشرفته وجود برنامه های تخصصی از جمله فعالیتهای اصولی سیستم استاندارد کردن محسوب و به کارگیری آنها باعث پیشرفتهای چشمگیری می شود. از جمله برنامه های تخصصی عبارتند از:
الف) آموزش :
شاید بتوان گفت از جمله عوامل مهم دراستاندارد مسئله ی آموزش است اگر چه ممکن است مباحث مربوط به استاندارد به اشکال گوناگون در مؤسسات آموزشی و در بخشهای مختلف مطرح شده باشد. اما در اغلب کشورها هیچ دوره و برنامه ریزی خاصی مختص مسئله استاندارد در مراکز آموزشی دانشگاهها وجود ندارد. از این رو در یک سیستم استاندارد ملی ضرورت دارد که این امر از دو جنبه مورد بررسی قرار گیرد.
اول: آموزش اصول استاندارد کردن به عنوان بخشی از سیستم استاندارد کردن برای کارشناسی استاندارد.
دوم: فراهم آوردن مقدمات آموزش آن به صورت درسی در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی.
ب) مشاوره:
اهمیت مشاوره در حوزه ی استاندارد کردن هنوز به اندازه ی اهمیت آن در سایر حوزه ها نظیر علوم و تکنولوژی شناخته نشده است. در واقع هدف از مشاوره انتقال مناسب و صحیح متون مرتبط با استاندارد کردن و به کارگیری استانداردها در حالتهای خاص و مورد نظر است. از فواید دیگر آن می توان به انتقال اطلاعات و به کار گیری استاندارد های بین المللی یا ملی در جهت استفاده در در سطوح پایین تر مانند استانداردهای شرکتی یا کارخانه ای اشاره کرد.
سازمان بین المللی استاندارد ISO
هدف از این قسمت آشنایی با سازمان بین المللی استاندارد و چگونگی تدوین استاندارد بین المللی است. در خصوص استانداردهای صنعتی قدیمی ترین سازمانی که در سطح جهان تشکیل گردید کمیسیون بین المللی الکتروتکنیک می باشد که در سال 1906 تاسیس شد.
برای استاندارد کردن در سایر زمینه ها در سال 1926 سازمانی به نام اتحاد به وجود آمد که 20 کشور اروپایی عضویت آن را پذیرفتند. این اتحادیه تا آغاز جنگ جهانی دوم فعال بود ولی با آغاز جنگ مختل شد.
در سال 1944 کمیته ای تحت عنوان کمیته ی هماهنگی استانداردهای ملل متحد به وجود آمد که در آن مؤسسه ی استانداردهای ملی از 18 کشور شرکت داشتند و این کمیته در حقیقت جایگزین کمیته ی سابق بود .
حدف این کمیته هماهنگ ساختن فعالیتهای صنعتی در کشورهای عضو بود. دو سال بعد یعنی در سال 1946 کنفرانسی در لندن متشکل از نمایندگان کمیته ی هماهنگی استانداردهای ملل متحد و کشورهای غیر عضو در این کمیته تشکیل گردید. که نتیجه ی مذاکرات تشکیل سازمان بین المللی استاندارد گردید. اعضاء بین المللی استاندارد در واقع مؤسسات استاندارد کلیه ی کشور هایی هستند که منشور این سازمان را پذیرفته اند.
در حال حاضر سازمان بین المللی استاندارد دارای 135 عضو است که 90 کشور عضو اصلی، 35 کشور به صورت مکاتبه ای و 10 کشور عضو مشترک می باشند.
زمانهای رسمی سازمان بین المللی عبارتند از :
انگلیسی، روسی و فرانسوی است که هزینه ی ترجمه ی روسی را مؤسسه ی روسیه می پردازد.
روش کار این مؤسسه ی بین المللی مشابه کار مؤسسات ملی کشورهاست.
به این صورت بنا به تصمیم شورای بین المللی استاندارد یک کمیته ی فنی به عنوان خواص تشکیل می گردد. این کمیته ی فنی متشکل از اعضایی است که از طرف هریک از مؤسسات عضو به صورت ارتباط و علاقه به موضوع آن کمیته به وجود می آید.
هر کمیته دارای یک دبیر خانه است که توسط یکی از مؤسسات آن کمیه اداره می شود.
این مؤسسه خود نیز مانند سایر عضوهای شرکت کننده دارای یک نماینده است که عهده دار حسن جریان امور کمیته ی فنی مربوط می باشد. و موظف است سالانه گزارش حاوی نتیجه ی اقدامات کمیته را تسلیم دارد. اعضایی که در کار کمیته ی فنی تشریک مساعی می کنند به نام اعضای فعال خوانده می شوند و اعضایی که فقط مایلند در کار کمیته ناظر و به امور آن آگاه باشد بدون آن که حق راءی داشته باشند بنام اعضای ناظر نامیده می شوند.
با انتخاب و پزیرش موضوع کار، پیش نویس مقدماتی تهیه و به منظور بررسی و مطالعه به کمیته ی فنی ارائه می شود. پس از بررسی آن از لحاظ علمی و فنی و تصویب به وسیله ی کلیه ی اعضای فعال آن کمیته پیش نویس آماده شده به صورت پیش نویس استاندارد در می آید که به دبیرخانه ی مرکزی داده می شود تا نسبت به تکثیر آن و توزیع بین کشورهای عضو به منظور بررسی نظر اقدام نمایند.

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله   51 صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید

دانلودمقاله ساختار دیگ های بخار

اختصاصی از ژیکو دانلودمقاله ساختار دیگ های بخار دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

تاریخچه و انواع دیگ های بخار:
همزمان با ورود بشر دوران صنعتی که با استفاده گسترده تر انسان از نیروی ماشینی در اوایل قرن هجدهم میلادی اغاز شد. تلاش های افرادی نظیر وات ، مارکیز و ... از انگلستان در ارتباط با گسترش بهره برداری از نیروی بخار و طراحی و ساخت دیگ های بخار شروع شد. دیگ های بخار اولیه از ظروف سربسته و از ورق های آهن که بر روی هم برگردانده و پرچ شده بودند و شامل اشکال مختلف کروی یا مکعب بودند ، ساخته شدند.
این ظروف بر روی دیوارهای آجر بر روی آتشی قرار داده شده و در حقیقت برون سوز محسوب می شد.
این دیگ ها در مراحل آغاز بهره برداری تا فشار حدود bar 1 تأمین می نمودند که پاسخگوی نیازهای آن دوره بود ولی به علت تشکیل رسوب و لجن در کف دیگ که تنها قسمت تبادل حرارت آب با شعله بود ، و با بروز این مشکل ، دمای فلز به آرامی بالا رفته و موجب تغییر شکل و دفرمه شدن فلز کف و در نتیجه ایجاد خطر انفجار می شد.
همزمان با نیاز به فشارهای بالاتر بخار توسط صنایع ، روند ساخت دیگ های بخار نیز تحولات بیشتری را تجربه نمود.
بدین جهت برای دستیابی به بازده حرارتی بیشتر ، نیاز به تبادل حرارتی بیشتری احساس می شد. در نتیجه سطوح در معرض حرارت با در نظر گرفتن تعداد زیادی لوله باریک که در آنها گازهای گرم جریان داشتند و اطراف آنها آب وجود دارد ، افزایش یافتند. این دیگ ها با داشتن حجمی کمتر ، راندمان مناسبی داشتند. دیگ های بخار و آب داغ در صنایع لاستیک سازی ، فیبر سازی ، غذایی ، دارویی ، نساجی ، نیروگاه ها ، نوشابه سازی ها ، مدارس ، منازل ، صنایع بهداشتی و گرمایشی برج ها و بسیاری از موارد دیگر که نیازمند بخار آب و آب داغ در یک فرآیند تولید
می باشند ، مصارف زیادی دارند.
با توجه به کاربرد وسیع دیگ و اهمیتی که دیگ در صنایع دارد ، عدم نگهداری مناسب باعث کاهش عمر و بازدهی دیگ خواهد شد و در نتیجه کاهش تولید ، اتلاف وقت و سرمایه ملی کشور را به دنبال خواهد داشت.
قطعات اصلی دیگ های بخار
دیگ های بخار شامل بدنه اصلی (Shell) و صفحه لوله ها (Tube - plate End plate) ، کوره و اطاقک برگشت دود و لوله های پاس 2 و 3 می باشد. دیگ های فوق به همراه کوره از نوع سه پاس و Wetback می باشند.
پاس اول: شامل کوره که به شبکه جلوی محفظه احتراق جوشکاری شده است.
پاس دوم: شامل لوله هایی از اطاقک برگشت به جعبه دود جلوی دیگ می باشند.
پاس سوم: شامل لوله هایی از جعبه دود جلو به جعبه دود عقب می باشند.
شعله تشکیل شده در پاس اول به صورت مخلوط هوا و مواد حاصل از احتراق در دمای بالا از لوله های پاس دوم و سوم عبور و به جعبه دود عقب وارد شده و از آنجا از طریق دودکش خارج دمی شود و در طی این مسیر آب بیشترین گرمای ممکن را از محصولات احتراق دریافت می کند.
در بدنه دیگ های بخار دریچه های دست رو و آدم رو و لایروبی وجود دارد که هر کدام دارای درب متحرک بوده و توسط واشر گرافیتی آب بندی می گردند. درب های جلو و عقب دیگ برای تمیزکاری و تعمیرات پیش بینی شده است.
لوله های پاس 2 و 3 از دو نوع لوله های معمولی (Plain Tube) و لوله های مقاوم (Stay Tube) تشکیل شده اند که لوله های معمولی با روش اکسپندکاری انتهای لوله ها آب بندی شده و دو سر لوله های مقاوم به صفحه لوله ها جوشکاری می گردند. بعد از اتمام کلیه مراحل جوشکاری در ساخت و قبل از انجام عایق دیگ را تحت آزمایش هیدرواستاتیک قرار می دهند. بدین صورت که دریچه های آدم رو و دست رو را باز کرده و داخل دیگ را کاملاً شستشو می نمایند و بعد از بستن و آب بندی کردن درب ها ، دیگ را پر از آب و هواگیری نموده و فشاری تا 5/1 برابر فشار طراحی دیگ به آن اعمال می نمایند. سپس تمام قسمت های دیگ را با دقت کامل کنترل کرده تا از عدم وجود نشت در قسمت های مختلف آن بخصوص از محل لوله های اکسپند شده اطمینان حاصل نمایند. جهت تخلیه آب دیگ بایستی حوضچه یا مخزنی در نزدیکی شیر تخلیه آب ایجاد گردد حوضچه فوق پر از آب بوده و قسمت بالای آن به چاه راه داشته باشد و لوله تخلیه دیگ جهت خفه شدن بخار به داخل حوضچه هدایت گردد و دریچه حوضچه می بایستی به طور متحرک پوشانیده شود.

معرفی اجزای مختلف دیگ های بخار

شکل شماره 1:
1. بدنه اصلی بویلر 2. کوره بویلر 3. لوله های دود پاس اول
4. لوله های دود پاس دوم 5. محفطه احتراق 6. اتاق دود
7. اتاق دود پشتی 8. شاسی تغذیه آب 9. پوسته
10. مشعل 11. پمپ تغذیه 12. ورودی شیر تک ضرب
13. شیر خروج بخار 14. سوپاپ اطمینان 15. لوله کنترل
16. شیر تکضرب تخلیه 17. مجموعه ابزار دقیق 18. پرشر سوئیچ
19. مانومتر

شکل شماره 2:
1. مشعل 2. شیر اطمینان 3. شیر اصلی بخار
4. قلاب حمل 5. شیر هواگیری 6. فشارسنج
7. در لولائی جلو 8. آب نما 9. کنترل دوبل سطح آب
10. کنترل سطح پایین آب 11. پرشر سوئیچ قطع 12. پرشر سوئیچ وصل
13. چک ترموستات اگزوز 14. تابلو کنترل برق 15. چک والو تغذیه
16. دیسک والوبین فلنج 17. پمپ تغذیه 18. شیر آزمایش
19. دریچه آدم 20. دودکش
شیر آبنما WATER CLASS GAUGE در دیگهای بخار
در دیگ های بخار دو شیشه آبنما در سمت چپ ، پهلوی یکدیگر قرار گرفته اند که هر یک شامل قطعات زیر می باشند :
1- شیر آب
2- شیر بخار
3- شیر تخلیه
4- شیشه حفاظت
5- صفحه پشت آبنما برای دید بهتر
سطح آب باید در وسط شیشه آبنما قرار گرفته باشد.
آبنما باید هر روز از آب خالی شده و مقدار آن از لحاظ رسوب گیری چک شود برای این منظور از طریق زیر عمل می کنیم.در حال کار شیربخار که در بالا و شیر آب که در پائین قرار دارد باز هستند و شیر تخلیه بسته است.شیر بخار را بسته و تخلیه را آهسته باز می کنیم می گذاریم آب برای چند ثانیه تخلیه شود و بعد آن را می بندیم. شیر بخار را باز می کنیم آن هم برای چند ثانیه شیر تخلیه را بسته و شیر آب را باز می نماییم تا آب در سطح معمول خود که وسط لوله است قرار بگیرد.
مشعل BURNER
مشعل بویلرها بر حسب سفارش می تواند از نوع روتاری کپ یا جت باشد و در هر حال قابلیت استفاده از سه نوع سوخت ( گاز ، گازوئیل ، مازوت) را دارا خواهد بود.
پرشر سوئیچ PRESSURE SWITCH
در دیگ های بخار در جعبه کنترل دو پرشر سوئیچ قرار دارند که یکی از نوع
ON/ OFF و دیگری از نوع LIMIT سوئیچ است که در صورت بالا بودن فشار از حد تعیین شده مشعل را خاموش می کند و در دیگ های آب داغ فقط پرشر سوئیچ ON/ OFF وجود دارد.
جعبه کنترل CONTROL BOX
بر روی جعبه قطعات مختلفی قرار دارد که هر یک بصورت زیر است :
- تایمر اصلی دیگ
- کنتاکتورها
- رله های شیشه ای
- فیوزها
- خاموش و روشن شدن ON/ OFF
این کار بوسیله علائمی که از پرشر سوئیچ و یا دستگاه کنترل سطح آب می رسد اجرا می شود.
- سوئیچ خاموشی قطعی LOCK OUT
در مواقعی که فشار بالا رفته باشد و یا سطح آب خیلی پائین آمده باشد زنگ خطر بصدا در آمده و چراغ قرمز مربوطه روشن می شود. مشعل خاموش شده و باید بعد از رفع اشکال بطور دستی با فشار دادن دکمه (RESET ) روی جعبه کنترل مشعل را وارد مدار کرد.
- سوئیچ خاموش کردن زنگ خطر MANUL / AUTO
این سوئیچ زنگ خطر را خاموش می کند ولی بعد از رفع اشکال بطور اتوماتیک فعال شده و احتیاج به آماده شدن و برگشت ندارد اگر سوئیچ بر روی اتومات قرار بگیرد مشعل در ابتدا با شعله کم کار می کند تا بویلر گرم و آماده شود و علاماتی را از پرشر سوئیچ می گیرد بعد از تکمیل و بالا آمدن فشار خود بطور اتوماتیک به شعله بلند خواهد رفت.
این عمل باید هر روز انجام شود تا از هر گونه رسوب گیری در دستگاه کنترل جلوگیری شود زیرا اگر رسوب بوجود آید کنترل سطح آب عمل نکرده در صورت کمبود آب به لوله ها و کوره احتراق و کلاً به بویلر ضرر خواهد رساند.
باید توجه شود که آلارم های کنترل سطح آب بایستی هر هفته یک بار چک شوند و این کار در دیگ هی آب داغ صرفاً از کنترل سطح آب بصورت لول سوئیچ استفاده می شود.
دستگاه نمونه برداری
این دستگاه جهت برداشت روزانه نمونه آب بر روی بویلر می باشد. و لازم است که هر روز نمونه ای از آب بویلر برداشته شده و سختی آب بطور دستی و بوسیله شخص مسئول بررسی گردد.
چون کیفیت آب داخل بویلر بسیار مهم است برای جلوگیری از تعمیرات اضافه و رسوب گیری و خطرات دیگر به آب بویلر از لحاظ کیفیت و کمیت توجه زیادی باید نمود و دستگاههای مربوطه در کیفیت خوب نگهداری گردند.
پمپ آب (FEED PUMP)
بویلرها معمولاً دارای یک پمپ تغذیه از نوع سانتری فیوژ چند مرحله ای می باشند که می تواند یک پمپ یدکی هم همراه بویلر نصب گردد پمپ ها قبل از شروع بکار باید آبگیری شوند (PRIMING) به همین منظور منبع آب باید حداقل یک متر از ورودی پمپ بالاتر باشد.
اگر منبع اصلی آب پایین تر از پمپ باشد باید با قرار دادن یک منبع کوچک در ارتفاع حداقل یک متر بالاتر از پمپ آبگیری نمود.
پمپ ها طوری انتخاب شده اند که نه تنها از لحاظ پمپاژ حجم آب و فشار کار لازم جوابگو بوده بلکه افت های فشار در مسیر را که شامل افت فشار اتصالات و نشتی و به هدر رفتن آب می باشد پاسخگو باشند.
پمپ نصب شده بر روی بویلر قدرت مکندگی حداکثر عمق 5 متر را دارا می باشد.
در مسیر آب تغذیه از پمپ به بویلر یک عدد شیر تغذیه و دو شیر یک طرفه قرار داد و این بدین سبب است که وقتی پمپ خاموش است فشار داخل بویلر باعث برگشت آب به پمپ نشود. و این عمل بوسیله شیر یک طرفه که درست زیر شیر تغذیه آب قرار دارد انجام می شود.

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله   47 صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید