دانلود تحقیق تونل سازی و انواع آن 151 ص

اختصاصی از ژیکو دانلود تحقیق تونل سازی و انواع آن 151 ص دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 152

1-1- آشنایی

در تعاریف قدیمی تونل به عنوان یک راهرو طویل زیر زمینی تعریف شده است، تعاریف دیگر تونل به شرح زیر است:

راهرو زیر زمینی افقی که از هر دو طرف به هوای آزاد مرتبط است، به طور کلی مقصود از تونل، کلیه راهروهای زیرزمینی است که برای استخراج مواد معدنی، رفت و آمد اتوموبیلها، حرکت قطارها، انتقال لوله و کابل و نیز انتقال آب، احداث می‌شود.

1-2- مراحل تونل سازی

مراحل احداث و آماده سازی تونلها به شرح زیر است:

الف: تهیه طرح تونل

ب: نقشه برداری مسیر و تحقیقات مهندسی

ج: حفر تونل

د: نگهداری موقت تونل

ه: انجام خدمات فنی از قبیل تهویه، آبکشی، روشنایی و نظایر آن

و: نگهداری دائم تونل

اگر تمام شرایط مناسب باشد، تونل سازی کار آسانی است اما سوابق کار نشانگر آن است که در بسیاری موارد به علت شرایط ویژه، احداث تونل با مشکلات مهمی روبرو شده و حتی در بعضی موارد حفر تونل متوقف شده است.

1-3- طبقه بندی تونلها

به طور کلی تونلها را می‌توان به سه دسته تونلهای حمل و نقل، تونلهای صنعتی و تونلهای معدنی تقسیم کرد:

1-3-1- تونلهای حمل و نقل

این تونلها به قصد رفتن و آمد افراد و حمل مواد احداث شده و خود به گروههای زیر تقسیم می‌شوند:

الف: تونلهای راه آهن

ب: تونلهای راه

ج: تونلهای پیاده رو

د: تونلهای ناوبری

ه: تونلهای مترو

1-3-2- تونلهای صنعتی

این تونلها به منظور انتقال مواد و تاسیسات احداث می‌شوند و گروه تونلهای زیر را دربرمی‌گیرند:

الف: تونلهای مربوط به نیروگاههای آبی

ب: تونلهای انتقال آب

ج: تونلهای استفاده همگانی و پناهگاهها

د: تونلهای فاضلاب

ه: تونلهای طرحهای صنعتی

و: تونلهای انبارهای نظامی

ز: تونلهای دفن زباله‌های اتمی

1-3-3- تونلهای معدنی

این تونلها که به منظور احداث شبکه معادن حفر می‌شوند شامل تونلهای زیر هستند:

الف: تونلهای گشایشی معدن

ب: تونلهای اکتشافی

ج: تونلهای استخراجی

د: تونلهای خدماتی

ه: تونلهای زهکشی

1-4- تاریخچه تونل سازی

قدیمی‌ترین تونل شناخته شده در حدود 4000 سال پیش در بین النهرین حفر شده، این تونل به طول km 1 و ابعاد 5/4* 6/3 متر از زیر رود فرات می‌گذشت و قصر پادشاهی بابل را به معبد اختصاصی متصل می‌‌ساخت. در سال 525 قبل از میلاد، پیکرات، برای تهیه آب تونلی احداث کرد که هردوت مورخ یونانی 60 سال پس از اتمام آنرا در ردیف یکی از سه ساختمان بزرگ یونان به شمار آورد. در ایران از چند هزار سال پیش، به منظور استفاده از آبهای زیر زمینی تونلهایی موسوم به قنات حفر شده است که طول بعضی از آنها به 70 کیلومتر می‌رسد. تعداد قناتهای ایران بالغ بر 50000 رشته برآورد شده است. به جرات می‌توان گفت که ایرانیان قدیم، پیشرو حفر تونلهای انتقال آب یا قنات بوده‌اند و در این زمینه تجربیات گرانقدری داشته‌اند که حاصل آنها، حفر قناتهای متعدد و طویل و عمیق است. نکته جالب آن است که این تونلها، با وسایل بسیار ابتدایی حفر شده‌اند. با اختراع باروت و سایر مواد منفجره، حفر تونل در سنگهای نسبتا سخت هم ممکن شد و سرعت حفاری نیز افزایش یافت.

1-5- تونل سازی در زمان حاضر

پیشرفت و تکامل صنعت تونل سازی عمدتا به پیشرفتهایی است که در زمینه حفاری صورت گرفته است. البته ابداعاتی که در زمینه نگهداری و تحکیم مواد سنگی صورت گرفته است نیز در این زمینه نقش مهمی دارند.

1-5-1- تونل سازی با استفاده از سپر

شاید‌بتوان گفت که استفاده‌از سپر‌محافظ برای‌حفر تونلها، یکی از‌مهمترین پیشرفتهای اخیر صنعت تونل سازی است، وجود سپر محافظ به عنوان یک حریم ایمنی، در حفر تونل در زمینهای نرم، به ویژه تونلهای زیر آبی، بسیار موثر است. استفاده از سپر، دو‌امتیاز عمده را در پی دارد، نخست، تامین شرایط ایمنی در زمینهای سس و ضعیف و دیگر کاهش و یا حذف سیستم نگهداری موقت چوبی در جبهه کار تونل.

1-5-2- تونل سازی با استفاده از هوای فشرده

در مورد حفر تونلهای زیر آبی، استفاده از سیستم هوای فشرده به واقع انقلابی را در این زمینه وجود آورد. با افزایش فشار هوا در داخل تونل به گونه‌ای که از ارتفاع نظر فشار آبهای ورودی بیشتر شود، می‌توان از ورود آنها به داخل تونل جلوگیری کرد و بدین ترتیب عملیات تونل سازی را در محیطی تقریبا خشک، انجام داد. البته افزایش فشار هوا در داخل تونل به حدود 4/2 تا 7/2 بار محدود است زیرا افراد قادرند بدون مشکلات جدی، این‌فشار را تحمل کنند. این فشار معادل 24 تا 27 متر ارتفاع آب است. یک محدودیت دیگر در اجرای این روش، وجود لایه‌های شنی آبدار یا مواد مشابه دیگر است که طی آن در اثر نشست هوا به داخل خلل و فرج این لایه‌ها، فشار موثر هوا در حد قابل توجهی کاهش می‌یابد.

دانلود تحقیق تحلیل روسازی انعطاف پذیر 113ص

اختصاصی از ژیکو دانلود تحقیق تحلیل روسازی انعطاف پذیر 113ص دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 124

موضوع :

تحلیل روسازی انعطاف پذیر

تقدیر و تشکر

هر قلم آنگاه که می نگارد و سطرها را در مینوردد ، نه بردست ،

بلکه بردست های زیادی تکیه زده است .

تقدیم به پدر و مادر عزیزم که راه و روش درست اندیشدن و زندگی را در حد بضاعت ناچیزم از او آموختم و همیشه یار و همراه مهربان من بوده .

و

تقدیم به همسرم

او که همراهیش و بودنش در کنارم تسلی خاطری بود و اگر نبود این مهم برایم میسر نمی شد.

فهرست عناوین

عنوان صفحه

فصل اول ـ مروری بر انواع روسازی 16

1-1- مقدمه 17

1-2- تأثیر بارگذار و عوامل جوی بر سیستم روسازی 17

1-3- عوامل مؤثر در طرح روسازی‌ها 20

1-4- روسازی‌های انعطاف‌پذیر 21

1-5- خلاصه و نتیجه‌گیری 22

فصل دوم : کاهش عمر روسازی های انعطاف پذیر در اثر تغییرات شرایط چسبندگی بین لایه ها با توجه به کرنش قائم روی خاک بستر 23

1- مقدمه 24

2- تاثیر بارهای افقی و اصطکاک بین لایه ای به عمر روسازی ها 25

3- تحلیل نظریه تاثیر شرایط بین لایه ای 26

4- انتخاب مدل و روش تحلیل 29

4-1 - مدل هندسی روسازی 29

4-2 – بارگذاری 31

4-3 - مدل تعیین عمر روسازی ها 33

5- تحلیل تاثیر شرایط بین لایه ای مختلف بر روی عملکرد روسازی 33

5-1- تاثیر اجراء ضعیف اندود تک کت ( حالت اجرایی) 34

عنوان صفحه

5-2- تاثیر کاهش اجراء ضعیف اندود پریمکت ( حالت 3 اجرایی) 35

5-3- تاثیر اجرای نامناسب اندودهای بین لایه ای ( حالت 4 اجرایی) 37

دانلود تحقیق تاریخچه جاده سازی

اختصاصی از ژیکو دانلود تحقیق تاریخچه جاده سازی دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 106

مقدمه

هدف از این نوشته ،توضیح نظریه اصلی برای کار در ساختار جاده و فعالیت های مربوط می باشد . به علاوه نمونه هایی از کار برد های عملی نظریه پایه هم بیان می شود . توجه می شود که این متن میزان خاصی برای اشخاص باشد که برای NVQ و BTECوند و همچنین تحت آموزش های ،انجام تحقیقات بیشتر در مهندسی متمدن قرار می گیرند . محتوای متن برای دانشجویان و مهندسانی که در جستجوی موفقیت های مهندسین تکنسین یا به کار بردن افراد دارای امتیاز هستند مفید خواهد بود .آن هایی که در جستجوی مهارت های ساختاری معتبر توسط NVQ هستند این کتاب برایشان ارزش فوق العادهای خواهد داشت .

کار جاده :نظری وعلمی فاصله میان طرح و تکنیک های ساختاری را پر می کند و یک مقدمه شکل گیری و قابل توجهی را با تنوع بالایی از ساختار و کار اصولی مهیا می کند که حالت کار جاده را می سازد . چاپ پنجم به روز شده است و شامل استاندارد های اروپایی برای تعریف وضعیت ها و تغییراتدر جزییات و تکنولوژی می باشد . نویسندگان امیدوارند که بتوانند تشکر و قدردانی خودشان را به تمام مهندسین ،دانشجویان و دوستانی که به نحوی زمان و دانش شان را در پیشرفت پیشنهادات اراته دادند مخصوصا برای تعیین دیدگاهمان ابراز دارند . قدر دانی های مخصوص David Fanthorbوری مواد و آزمایشاتcarillion,engineer,andy hurrock برای تولید ترسیم هایی از مدیریت ترافیک با استفاده از(cone 0/7) اختصاص داده می شود .

Peter Kendrick

Malcolm cospon

Steve Beresford

Paul mccormick

توسعه بزرگراه

مقدمه :سیستم های جاده اولیه

نیاز به جاده ها ناشی از اختراع چرخ در حدود 5000 سال پیش می باشد ،احتمالا منشا آن در سامورایی (سومری ها )می باشد (3000سال قبل از میلاد )در بریتانیا تاریخ نخستین چرخها به عصر برونزبر میگردد بعضی مطالب خلاصه در مورد جاده های اولیه در قسمت های مختلف جهان مثل عنوان های زیر آمده است :

تمدن چینی

یکی از نخستین و بهترین جاده های شناخته شده جاده ابریشم چین میباشد که تاریخ آن به 2600سال قبل از میلاد بر میگردد چینی ها رمز بافتن ابریشم را کشف کردند و این ماده قیمتی را توسط جاده به هند فرستادند و با دندانهای عاج بر گشتند

ط: امپراطوری پارس

این یک سازمان تجاری بزرگ بود ،ابریشم از چین وارد میشود و دوباره به اروپا د ر طول جاده هایی که ساخته بودند صادر می شد 0آنها همچنین از چینی ها ظروف چینی و لوازم چوبی گران قیمت می خریدند

بریتانیا 2500سال قبل از میلاد

یک نوع جاده کشف شده بود :این راه هایsomerset peat bogs به glastonburyتاریخش به 2500سال قبل از میلاد برمی گردد.berkshire rideway برای آوردن محور های سنگ چخماق اسلحه ها ازgrimes graves درnorfolk بالای chilternو plain salisburyوberkshire بهstonehenge استفاده می شود .

(d)اروپا

دانلود تحقیق تاریخچه راه

اختصاصی از ژیکو دانلود تحقیق تاریخچه راه دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 7

تاریخچه راه :

راه نخستین و ابتدایی ترین وسیله ارتباطی میان انسانهاست . متخصصان امر راهسازی همواره از راه بعنوان شریانهای حیاتی نام برده اند . یعنی همانگونه که برای انتقال خون و غذا و بالطبع زندگی از قلب به کلیه نقاط بدن نیاز به رگهایی سالم و امتداد یافته در کلیه زوایای وجودی انسان می باشد .

برخورداری از راههای زیاد ، ایمن ، سالم و امتداد یافته در اقصا نقاط یک کشور تضمین کننده حیات اقتصادی، فرهنگی ، اجتماعی و سیاسی مردم یک کشور و رشد و بالندگی آن می باشد . بر این اساس است که گفته می شود با ایجاد راه در یک محل ، اقتصاد ، فرهنگ و ... نیز به همراه آن انتقال می یابد . احداث راه در جهان پیشینه ای حدود 3000 سال دارد .

اولین راههای احداثی بیشتر دارای کاربریهای نظامی و سپس سیاسی بوده اند . در ایران زمین راه شاهی حدود 500 سال قبل از میلاد در زمان هخامنشیان با طولی حدود 2500 کیلومتر از تخت جمشید آغاز و سارد در کشور ترکیه امروزی ختم می شده است که با تفکر استفاده نظامی ساخته شده است . از جمله راههای تاریخی دیگر می توان به راه ابریشم اشاره نمود که با طولی حدود 10000 کیلومتر حدود 100 سال قبل از میلاد مسیح احداث شده و از چین شروع و پس از عبور از چین و افغانستان و ایران و ترکیه به بندر ازمیر ختم می شده است .

پیشینه وزارت راه و ترابری :

در 11 فروردین ماه سال 1301 اداره کلی تحت عنوان " اداره کل طرق و شوارع " در مجموعه وزارت فواید عامع تشکیل و ماموریت ساخت و نگهداری راههای کشور به این اداره کل محول گردید . در 27 اسفند ماه سال 1308 و بر اساس قانون مصوب مجلس شورای ملی وزارت طرق و شوارع بصورت مستقل تشکیل گردید . تا قبل از سال 1304 هجری شمسی اعتبار مورد نیاز عملیات راهسازی و راهداری از طریق اخذ حق العبور در راههای شوسه تامین می شد که از این سال دریافت این حق العبور در راهدارخانه ها ممنوع و مقرر شد از وزن غیرخالص صادرات و واردات مالیاتی تحت عنوان مالیات راه دریافت شود . در سال 1305 برنامه ای تحت عنوان پروژه پیشنهادی ساختمان طرق توسط اداره کل طرق و شوارع تدوین که مقرر گردید طی مدت 9 ماه و با اعتباری حدود 45 میلیون تومان ساخت 17021 کیلومتر راه شوسه درجه 1 و 2 و 3 انجام شود و این پروژه اولین برنامه ساخت راههای شوسه ایران بوده است . در حال حاضر وزارت راه و ترابری نگهداری حدود 170000 کیلومتر آزادراه ـ بزرگراه ـ راه اصلی ـ فرعی و روستایی را بوسیله 3 اداره ستادی و 29 اداره کل راه و ترابری استانی بر عهده دارد .

وزارت راه و ترابری

وزارت راه و ترابری یکی از ۲۱ وزارتخانهٔ دولت ایران است. این وزارت مسئول اداره امور حمل و نقل زمینی، دریایی و هوایی در محدوده داخلی کشور و ازتباطات ترابری میان ایران و دیگر کشورهای جهان است.

هدف وزارت راه و ترابری عبارت است از پی‌ریزی سیاست جامع و هماهنگ برای ترابری کشور، توسعه، تجهیز، گسترش، نگاهداری و ایجاد تاسیسات زیربنائی آن با توجه به مقتضیات توسعه اقتصادی، اجتماعی وعمرانی و دفاع ملی. بدین ترتیب احداث راه‌های ارتباطی کشور اعم از زمینی (راه و راه‌آهن) و راه‌های آبی و فراهم آوردن وسایل ترابری و تنظیم مقررات استفاده صحیح از آنها- تامین ترابری کشور جزو هدف اساسی این وزارت محسوب می‌شود.

در حال حاضر محمد بخارایی مقام وزیر راه و ترابری را به عهده دارد.

اهداف

تامین راه‌های کشور اعم از زمینی ( راه و راه‌آهن ) و راه‌های دریائی و هوائی.

اداره امور ترابری کشور، پیریزی سیاست جامع هماهنگ برای آن و ایجاد توسعه، تجهیز، گسترش و نگاهداری تاسیسات زیربنائی آن با توجه به مقتضیات توسعه اجتماعی، اقتصادی، عمرانی و دفاع ملی.

وظایف اساسی

مطالعه، تهیه و تنظیم برنامه‌های جامع و هماهنگ به‌منظور تعیین خط‌مشی‌های اجرائی در زمینه ترابری کشور و اجرای آنها.

احداث، توسعه، بهره‌بردرای و نگاهداری راه‌ها، راه‌آهن، بنادر و فرودگاه‌ها.

تهیه و تنظیم ضوابط و معیارهای لازم برای احداث و نگاهداری تاسیسات زیربنائی با توجه به مقتضیات و پیشرفت‌های وسائل ترابری و نظارت بر اجرای آنها.

بررسی روش‌های ساختمان، نگاهداری و بهره‌برداری راه‌ها، راه‌آهن، بنادر و فرودگاه‌ها.

طبقه‌بندی کلیه تاسیسات زیربنائی و تعیین مشخصات فنی و مهندسی آنها و همچنین تعیین تشکیلات و دستگاه‌هایی که باید از هر یک از آنها نگاهداری نمایند.

تعیین مشخصات مجاز وسائل ترابری در بهره‌برداری از تاسیسات زیربنائی ترابری و جلوگیری از بهرهبرداری وسائل ترابری خارج از مشخصات مذکور در استفاده از تاسیسات مزبور.

بررسی در باره راه‌های ترابری بین‌المللی و نحوه ارتباط با آنها و عنداللزوم پیشنهاد قراردادهای دو جانبه با دولتها و موسسات خارجی.

بررسی نیازمندی‌ها و شناسائی مجموع قدرت و ظرفیت ترابری کشور اعم از راه‌ها، راه‌آهن، راه‌های آبی، راه‌های هوائی و خطوط لوله بمنظور تهیه برنامه‌ها و ارائه توصیه‌های لازم به سازمان‌های مربوط.

ایجاد، نگاهداری و بهره‌برداری از خطوط پایگاه‌های مواصلاتی اختصاصی زمینی، دریائی و هوائی با توجه به برنامه‌ها و نیازمندی‌های ترابری کشور.

بررسی و ارائه پیشنهادهای لازم با سازمان‌های مربوط درباب سیاست نرخ‌گذاری خدمات جنبی آن.

تعیین ضابطه‌ها و معیارهای فنی، اقتصادی و ایمنی ترابری در راه‌های زمینی، دریائی و هوائی و نظارت بر اجرای آنها.

تعیین ضابطه‌ها و معیارهای لازم برای ایجاد، اداره و توسعه موسسات ترابری اعم از آنکه در داخل و یا در خطوط بین‌المللی فعالیت داشته باشند و نظارت بر فعالیت آنها.

تهیه طرح مقررات و آئین‌نامه‌های مربوط به صدور اجازه تاسیس موسسات دفاتر شعبه‌ها و نمایندگی‌های ترابری خارجی که در کشور فعالیت میکنند و نظارت بر فعالیت آنها با جلب نظر وزارت کشور.

تعیین ضابطه‌ها و معیارهای لازم به‌منظور تنظیم امور مربوط به ترابری سازمان‌های دولتی به استثنای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، با همکاری دستگاه‌های مربوط و ایجاد هماهنگی و تمرکز امور مذکور.

تعیین ضوابط و معیارها و اتخاذ سیاست‌های لازم برای تشویق بخش خصوصی به سرمایه‌گذاری در امور مربوط به ترابری.

بررسی در زمینه حریم‌های تاسیسات زیربنائی ترابری و تهیه و تنظیم مقررات مورد نیاز برای پیشنهاد به مراجع صلاحیت‌دار و نظارت بر اجرای آنها.

بررسی نیازمندی‌های کشور از نظر خدمات خاکشناسی و شناسائی مصالح ساختمانی و تجهیز و توسعه آزمایشگاه‌های مربوط و عرضه و فروش خدمات به بخش عمومی و خصوصی از طریق آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک.

بررسی نیازمندی‌های کشور از نظر شناسائی راه‌های آبی و دریا و اقیانوسها و شناسائی ایجاد تجهیز و توسعه تشکیلات سازمان‌های لازم عرضه و فروش آن به بخش عمومی و خصوصی.

انجام کلیه امور مربوط به خدمات هواشناسی کشور وارائه آنها به بخش عمومی وخصوصی.

تصدی حمل‌ونقل هوائی مسافر و بار و محمولات پستی در داخل و خارج کشور و عرضه و فروش خدمات در این زمنیه به بخش عمومی و خصوصی از طریق هواپیمائی جمهوری اسلامی ایران و شرکت خدمات هوائی کشور (آسمان).

اجاره دادن ماشین‌آلات مختلف راه‌سازی، ساختمانی که قانون را در اختیار وزارت راه و ترابری می‌باشد و یا از محل بودجه طرح‌های عمرانی خریداری شده‌است به پیمانکاری طرف قرارداد به‌منظور ایجاد تسهیلات و توسعه خدمات راه‌سازی.

تهیه آئین‌نامه‌های مجازات خلافی با موافقت وزارت دادگستری و وزارت کشور و پیشنهاد قوانین و مقررات لازم درباره رسیدگی به موارد تخلف از مقررات ترابری کشور.

ترتیب کادر متخصص و فنی مورد نیاز برای استفاده صحیح از وسائل و ماشین‌آلات جدید.

تشکیل واحدهای مطالعاتی و تحقیقاتی لازم برای انجام وظایف بالا.

احداث راه

ساختن و نگهداری راه‌های شوسه در کشور وسیع و کوهستانی ایران چون هزینه زیادی داشته لذا تا مقارن جنگ جهانی اول راه‌های ایران به همان وضع سابق باقی بود و همان راه‌های کاروان‌رو را شامل می‌شد ولی از سال ۱۲۹۹ هجری شمسی دولت اقدام به احداث راه شوسه به معنای امروزی آن نمود و می‌توان تاریخ شروع ساختمان راه‌های شوسه را از سال ۱۳۰۱ تا ۱۳۰۴ دانست.

تا این زمان اعتبارات راهسازی و راهداری از طریق اخذ باج یا حق‌العبور در راه‌های شوسه تامین می‌گردید و مبلغ آن حداکثر به ۳۰۰٬۰۰۰ تومان می‌رسید. در ۱۱ فروردین سال ۱۳۰۱، اداره کل طرق و شوراع در وزارت فوائد عامه تشکیل و مامور ساختن و نگاهداری راه‌های کشور شد. در سال ۱۳۰۴ با پیشنهاد دولت وقت و تصویب دوره پنجم مجلس شورای ملی دریافت حق‌العبور در راهدارخانه‌ها ممنوع و مقرر شد از وزن غیرخالص صادرات و واردات مملکتی مالیاتی بعنوان مالیات راه دریافت شود.

و به این ترتیب اعتبار سالانه به ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان رسیده و راه‌های کشور را به نواحی مختلف تقسیم و مسئولیتی را برای اداره امور و تعمیر و نگهداری راه‌ها معین کردند. در این تقسیمات راه‌ها به ده ناحیه منقسم و هر یک شماره‌گذاری شد و

دانلود تحقیق بررسی تحول مفهوم محله در محلات شهرهای دوران معاصر در ایران 12 ص

اختصاصی از ژیکو دانلود تحقیق بررسی تحول مفهوم محله در محلات شهرهای دوران معاصر در ایران 12 ص دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 12

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد مشهد

دانشکده معماری و شهرسازی

طرح نهایی کارشناسی

رشته شهرسازی

موضوع :

بررسی تحول مفهوم محله در محلات شهرهای دوران معاصر در ایران

(نمونه موردی : محله سرشور ، محله تورج ، محله 9 قاسم آباد )

استاد راهنما :

جناب آقای مهندس علی مقدم آریایی

دانشجو :

مریم ضیائی

تابستان 85

مقدمه

پیدایش مفاهیمی چون محله و چگونگی زندگی جمعی مردم ریشه در رفتار اجتماعی آنها داشته که آن هم برگرفته از فرهنگ خاص آن زمان و مکان می باشد .محله در گذشته دارای مفاهیم و ارزشهای خاص سکونتی برای گروههای قومی نژادی ، مذهبی و صنفی بوده که در یک ساختار کالبدی منسجم و پیوسته ، علاوه بر خدمات دهی به ساکنین ، باعث ایجاد حس هویت و تعلق در اهالی محله و همبستگی و انسجام در کل بافت محله می کرده است .

تحولات صورت گرفته طی دهه های اخیر در شهرسازی ایران باعث ایجاد تغییر و تحولاتی در مفهوم کارکردی محلات در قسمتهای مختلف شهرها شده است .

درجه کم رنگ شدن کارکرد محله در بافتهای مختلف شهرهای ایرانی متفاوت بوده و آنچه که مسلم است تحولات اجتماعی ، فرهنگی صورت گرفته در اکثر محلات باعث تغییر محله کهن ایرانی و ظهور ساخت جدیدی از مجتمع های زیستی در شهرها شده است .

طرح مسئله

در نظام کهن شهرهای ایرانی مناطق مسکونی با تفکر سیستم محله ای شکل می گرفت و محله در نخستین گام ، بنیانی بود اجتماعی که با مفاهیمی چون احساس تعلق و مشارکت همراه بود . محله به عنوان یک بلوک ساختمانی نقش مهمی در شناسایی ، جهت یابی و شناخت شهر و خوانایی آن دارد .

در گذشته فعالیتهای اجتماعی در داخل محلات از اهمیت بالایی برخوردار بوده زیرا حرکتهای مثبت و منفی اجتماع داخل محلات تأثیر مستقیمی بر کل شهر و سیستم حکومتی وقت داشته است ، امری که فقدان آن در محلات امروز به روشنی دیده می شود به راستی خلاء وجود چنین فعالیتها و گروههای متحد اجتماعی در محلات امروز ناشی از چه مواردی است که اینگونه ساکنین را بی تفاوت و روابط اجتماعی را کم رنگ کرده است ؟ می توان اساسی ترین سؤال در خصوص محله و مفاهیم آن در کشور ما را به این صورت عنوان کرد که " بطور کلی محلات در گذشته دارای چه خصوصیات عملکردی و کارکردی ، بصری و .. بوده اند که امروزه بعد از گذشت قرنها هنوز می توان حس هویت ، تعلق ، صمیمیت و پایداری روابط را در آنها یافت ؟ به عبارتی محلات در دوران معاصر تا چه اندازه سعی در حفظ ارزشهای حاکم بر محلات گذشته شهرهای کهن کشور مان داشته اند ؟

هدف تحقیق

این پژوهش ، تلاشی است در راستای بررسی الگوها ، ارزشها و شاخصهای حاکم بر محلات در دوره های مختلف گذشته در ایران و اشاره به وضعیت محلات در دوران معاصر ، باتوجه به تغییر الگوهای زندگی ، ورود اتومبیل و همچنین تأثیر طرحها و ضوابط شهرسازی در شکل گیری فضاهای مسکونی ، اشاره به کمبودها و فقر امکانات و خدمات رفاهی در این فضاها و نیز نگاهی خواهیم داشت به روابط اجتماعی موجود در محلات شهرهای امروزی تا بتوان در آینده با توجه به موارد ونتایج حاصل شده از این تحقیق ، راهکارهایی را جهت ساماندهی و ارتقاء کیفیت محله ها ارائه دهیم .

نمودار فرایند تحقیق

بطورکلی روند انجام تحقیق مطابق جدول فوق پیش رفته است :

فصل دوم

مبانی نظری

در بخش مبانی نظری که شامل کل فصل دوم تحقیق می باشد به بررسی تعاریف ، مفاهیم و شاخصهای مربوط و موثر بر شکل گیری محلات و روابط ساکنان آنها در دورانهای گذشته و معاصر در ایران پرداخته شده است که بطور کلی موارد مطرح شده در بخش مبانی نظری را می توان طبق دسته بندی ارائه شده در ذیل معرفی کرد :

شهر و جایگاه محله در آن

تاریخچه محله در جهان

مفهوم استخوانبندی شهر و مشخصات آن

انواع بافتهای شهری بر اساس رشد و توسعه فضایی شهرهای ایران

بررسی و شناخت محله :

خصوصیات محلات در گذشته ( از لحاظ کالبدی ، اجتماعی ، دسترسی) ، خصوصیات محله در دوران معاصر ( از لحاظ کالبدی ، اجتماعی ، دسترسی)

لازم به ذکر است که مبنای بررسی خصوصیات محلات در نمونه های انتخابی در شهر مشهد با توجه به کلیه شاخصهای مطرح شده در بخشهای کالبدی ، اجتماعی و دسترسی در دوران قدیم و دوران معاصر می باشد که در هریک از بخشها موارد زیر عنوان شده است :

بررسی خصوصیات محلات در گذشته

1. سازمان کالبدی محلات

- بافت - وسعت و اندازه محله - سیمای محله

- محدوده و موقعیت محله ها نسبت به یکدیگر -شکل - مرکز محله

- اصول حاکم بر سازمان بصری محلات :

اصل محصور کردن فضا ، اصل ایستایی و پویایی فضاهای محصور ، اصل وحدت نما ، اصل فضای متباین ، اصل مقیاس و تناسب ، اصل قلمر ، اصل سلسله مراتب

2.سازمان دسترسی:

- انواع راهها

- سلسله مراتب کارکردی ـ فضایی راهها

- کارکردهای اجتماعی راهها

- عوامل مؤثر در نحوۀ شکل گیری راهها:

شکل راهها ( ارگانیک ، مستقیم )

خصوصیات سطوح جانبی راهها ( طراحی شده ، طراحی نشده )

جنس و بافت راهها ( ساده ، متنوع و مزین )

راهها و عناصر شاخص

ابعاد و تناسبات فضایی راهها

پوشش معابر ( سرباز ، سرپوشیده )

3. سازمان اجتماعی

- جمعیت و ترکیب اجتماعی محلات مسکونی

- روابط اجتماعی حاکم بر محله های مسکونی :

- نحوه اداره محله ها