دانلود مقاله غیبت و حضور

اختصاصی از ژیکو دانلود مقاله غیبت و حضور دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

ضرورت پیروی از علمای متعهد
از آنجا که در شرایط سخت دوره غیبت امام (ع) تشخیص وظایف و تکالیف دینی بر افراد به راحتی امکان پذیر نیست ، مسئولیت تبیین احکام دینی و هدایت مردم و حفظ ارزشهای اسلامی و دفاع از مکتب برعهده عالمان متعهد و با تقوا گذاشته شده است. این مرزبانان واقعی مکتب به عنوان نایبان امام (ع) با به کار بستن توانمندیهای لازم عملی که در بخشهای مختلف علوم اسلامی به دست آورده اند از منابع اصلی دین یعنی قرآن و سنت به نیازهای دینی مردم پاسخ می گویند و در راستای حاکمیت پیدا کردن تمام احکام و ارزشهای الهی تلاش می نمایند. اگر این عالمان مسئولیت شناس، دلسوز نباشند توده های مردم به راحتی از مسیر صحیح اسلامی منحرف شده و دچار انحطاط فکری و اعتقادی می شوند.

امام هادی (ع) در روایتی نقش مهم عالمان آگاه و فقهای مسئولیت شناس و با تقوا را این گونه توصیف می کنند:
اگر بعد از غیبت قائم آل محمد (ص) نبودند عالمانی که مردم را به سوی او فرا می خوانند و به سوی او راهنمایی می کنند و با برهانهای استوار از دین پاسداری می کنند و بندگان بیچاره و ناآگاه را از دامهای ابلیس و پیروان او و همچنین از دامهای دشمنان اهل بیت رهایی می بخشند، هیچ کس بر دین خدا باقی نمی ماند. اما علمای دین دلهای متزلزل شیعیان ناتوان را حفظ می کنند، همچنان که کشتیبان سکان کشتی را .

این دسته از علما در نزد خداوند دارای فضیلت و مقام بسیار والایی هستند. [1]
و عمده راه حفظ سلامت فکری و عقیدتی مردم در دوره غیبت، تبعیت از همین قشر از علمای متعهد است و به این امر در بسیاری از روایات اهل بیت (ع) نیز تاکید شده است از جمله امام صادق (ع) فرموده اند:
از فقهای جامع الشرایط تبیعیت کنید من آنان را برای شما حاکم قرارداده ام و آنها منصوب ما هستند ( به راهنمایی و ارشاد مردم) شما موظفید در شرایطی که به ما دسترسی ندارید به آنان رجوع کنید و به گفته های آنها عمل نمایید و حق رد قول آنها را ندارید چرا که رد آنها رد ماست و در ما رد خداست . [2]
در این باره وقتی از امام عصر (ع) سوال شد که در زمان غیبت شما به چه کسانی مراجعه کنیم و در حوادثی که پیش می آید از چه کسانی کسب تکلیف کنیم و رهنمودهای چه قشری را وسیله هدایت خود قراردهیم آن حضرت فرمودند:
در حوادثی که برای شما رخ می دهد به راویان احادیث ما ( فقهای جامع الشرایط) مراجعه کنید چرا که آنها حجت ما بر شمایند و من حجت خدایم ... [3]
به این ترتیب جهت درامان ماندن عقاید و ایمان مردم تک تک آنان موظف شدند که در دوره غیبت به عالمان با تقوا و فقیهان واجد شرایط استنباط احکام الهی از منابع اصلی دین مراجعه کنند و معالم دین خود را از آنان بیاموزند و تمام رویدادهای زندگی خویش را هماهنگ با دستورالعملهایی که از متن تعالیم دینی به دست آمده است هماهنگ سازند.
راز نهان زیستی امام مهدی (ع)
موضوع نهان زیستی از جمله مسائلی است که در زندگی بسیاری از پیامبران و اولیای الهی به چشم می خورد. برطبق شواهد تاریخی حضرت الیاس (ع) 7 سال و حضرت موسی (ع) 28 سال و حضرت دانیال حدود 90 سال .. در پس پرده غیبت به سربردند ؛حتی به اعتقاد صاحب نظران آشنا به سیره و تاریخ ادیان آسمانی، موضوع نهان زیستی یکی از سنتهای الهی است که در زندگی اغلب رهبران الهی به چشم می خورد و از جمله شباهتهای امام مهدی (ع) با پیامبران موضوع نهان زیستی یکی از سنتهای الهی است که در زندگی اغلب رهبران الهی به چشم می خورد و از جمله شباهتهای امام مهدی (ع) با پیامبران موضوع نهان زیستی او در دوره ای از زندگیشان است.
از امام سجاد (ع) روایت شده است:
در قائم ما چند سنت از سنن پیغمبران است ... اما سنتی که از حضرت ابراهیم خلیل(ع) دارد موضوع پنهان بودن ولادت و دوری گزیدن وی از مردم است و سنتی که از حضرت موسی (ع) دارد مسئله ترس از جان و غیبت از مردم است . امام باقر (ع) هم در توصیف شباهتهای امام مهدی (ع) به برخی از انبیاء می فرمایند:
شباهتی که او به حضرت یونس دارد غیبت اوست که بعد از پیری به صورت جوانی به سوی قوم خود بازگشت.
شباهت او به یوسف (ع) غیبت او از خواص خود و عموم مردم و برادرانش است... شباهتی که به موسی (ع) دارد ترس و خوف ممتد او از مردم و غیبت طولانی و مخفی بودن ماجرای ولادتش و پنهان گشتن از پیروان اش است.
پرسشی که پس از این مقدمه مطرح می شود این است که با توجه به جایگاه امامت و مسئولیت امام در جهان بینی اسلامی راز زندگانی نهانی امام مهدی (ع) چیست؟ حقیقت این است که به این موضوع در مجموعه رهنمودهای پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار(ع) به شیوه های مختلفی جواب داده شده است که به ذکر چند مورد از آنها اکتفا می شود:
1– غیبت راز مکتوم الهی
در بعضی از روایات از غیبت به عنوان یکی از اسرار الهی یاد شده است که کسی جز خاندان وحی از حقیقت آن آگاه نیست؛ در این باره عبدالله بن فضل هاشمی می گوید:

از امام صادق (ع) شنیدم که آن حضرت می فرمود:
قائم ما از غیبتی خواهد بود که در آن دوره افرادی که از ایمان قوی برخوردار نباشند به حیرت و شک و تردید دچار خواهند شد.
عرض کردم :
غیبت قائم (ع) از چه روی واقع خواهد شد؟ امام صادق (ع) فرمود:اجازه نداریم علت آن را بیان کنیم. راوی در ادامه می پرسد: اگر علت واقعی این امر را نمی گویید حداقل حکمت این غیبت را برای ما بیان کنید.
امام (ع) می فرمایند:
حکمت غیبت قائم (ع) همان است که در غیبت حجت های الهی گذشته وجود داشت اما علت واقعی این غیبت هرگز قبل از ظهور آن حضرت معلوم نخواهد شد همان گونه که حضرت خضر (ع) علت سوراخ کردن کشتی و کشتن جوان و اصلاح دیوار خراب شده را جز موقعی که می خواستند از هم جدا شوند بیان نکردند.
سپس امام صادق (ع) افزودند:
ای پسر فضل ! انتخاب زندگی نهایی یک امر الهی و سری از اسرار پنهان خداوند محسوب می شود که مصلحت ایجاب کرده است تا حقیقت آن جز به هنگام ظهور بر مردم بیان نشود. در هر حال وقتی خداوند متعال را حکیم دانستیم بالطبع می پذیریم که کارهای حکمی خالی از حکمت و مصلحت نیست.
براین اساس موضوع غیبت حضرت مهدی (ع) دارای مصلحت و علتی است گر چه حقیقت آن به صورت تفصیلی برای ما مجهول باشد؛ حال یا اطلاع بر علت حقیقی آن در شرایط کنونی به صلاح مردم نیست یا این که به جهت محدودیت علم و دانش بشر اسرار هستی از استعداد فهم فلسفه واقعی غیبت برخوردار نیست.
اما علی رغم وجود این قبیل روایات که معصومین (ع) تصریح کرده اند که مجاز به بیان علت اصلی غیبت نیستند در پاره ای از روایات به برخی از حکمتهای غیبت اشاره شده است.
2– آزمایش مردم
از آنجا که یکی از اهداف آفرینش انسان، آزمایش اوست تا نیکوکاران از بدکاران تمیز داده شوند. بدون تردید یکی از صحنه های مهم امتحان ، واقع شدن انسان در دوران غیبت حجت الهی است ؛ چون در شرایطی که دسترسی به امام معصوم (ع) میسر نیست بشر با انواع گرفتاریهای اعتقادی و فکری رو به رو می شود که کوچکترین غفلت ممکن است او را به ورطه هلاکت و گمراهی همیشگی سوق دهد البته باید توجه داشت که آزمایشهای الهی به خاطر آگاه شدن از وضعیت افراد نیست چون خداوند عالم بر همه اسرار نهان عالم است «یعلم خائنه الاعین و ما تخفی الصدور ...» بلکه هدف از امتحان الهی تربیت انسانها و به فعل و کمال رساندن استعدادهای نهفته آنهاست.
امام علی بن ابیطالب (ع) در این باره از رسول اکرم (ص) نقل می کنند:
در آخر الزمان فتنه ای خواهد بود که این فتنه و آزمایش موجب به کمال رسیدن مردم می شود همان گونه که طلا در معدن به کمال نهایی خود می رسد.
در روایات فراوانی یکی از حکمتهای مهم غیبت آزمایش انسان یاد شده است از جمله جعفر جعفی از امام باقر (ع) نقل می کند که وقتی به آن حضرت عرض کردم فرج شما چه موقعی فرا خواهد رسید امام باقر (ع) فرمودند: هیهات ، هیهات تا زمانی که همه شما غربال نشوید و افراد شایست و ناشایست از همدیگر ممتاز نگردند ظهور فرج واقع نخواهد شد.
باز نقل شده است از امام موسی بن جعفر (ع) که خطاب به پیروان خود فرمودند:
هنگامی که پنجمین فرزند امام هفتم غایب شد مواظب دین خود باشید. مبادا کسی شما را از دین خارج کند ... برای صاحب الامر دوره غیبتی خواهد بود که در این دوره گروهی از مومنان از عقیده و اعتقادات خویش دست برخواهند داشت.
خداوند به وسیله غیبت قائم بندگانش را امتحان می نماید.
3– حفظ وجود حجت خدا
یکی از حکمتهایی که برای غیبت ذکر شده است حفظ جان امام (ع) است. از آنجا که بر طبق آموزه های اسلامی علاوه بر مسئله هدایت مردم به راه درست ، سعادت حفظ نظام هستی، بدون حضور حجت الهی ممکن نیست چون امام واسط فیض بین خدا و مخلوق است ؛ اگر لحظه ای زمین از حجت الهی خالی شود زمین اهل خود را در کامش فرو می برد و یا در کلام خاندان وحی آمده است که به برکت وجود حجت خداست که مخلوقات الهی از رزق و روزی برخوردار شده و زمین و آسمان انسجام و استقرار پیدا کرده اند.
از طرف دیگر جانشینان معصوم پیامبر اکرم (ص) دوازده نفرند که آخرین نفر آنان حضرت مهدی (عج) است که اگر به وجود آن حضرت آسیبی برسد. نظام تکوین و تشریع عالم با خطر جدی روبه رو می گردد و حقایق تاریخی هم گویای این حقیقت اند که دشمنان حق و حقیقت همواره در حال دشمنی و معارضه با رهبران الهی بوده اند به گونه ای که اغلب پیامبران و اولیا به دست ستمگران و زورگویان به شهادت رسیده اند و امام حسن (ع) در این باره فرموده است: هیچ یک از ما امامان نیست جز آن که مسموم یا شهید می شود و ...
در این راستا چون خلفای عباسی هم می دانستند فرزند امام عسکری (ع) همان موعود الهی است که با قیام خود اساس ظلم و ستم را از روی زمین برخواهد چید و ستمگران را به سزای اعمالشان خواهد رساند در نتیجه همه آنها از جمله معتمد عباسی در تلاش بودند که به هر قیمتی که شده به امام (ع) دست یابند و او را به شهادت برسانند. به همین خاطر عمال و کارگزاران حکومت عباسیان بارها به محل هایی که احتمال حضور آن حضرت را می دادند یورش می بردند که یکی از آنها خانه حضرت عسکری (ع) بود اما از آنجا که مشیت الهی حفظ وجود امام (ع) بود همیشه با شکست مواجه می شدند. بنابراین وقوع غیبت امام دوازدهم یکی از الطاف بزرگ الهی برای بندگان است که از این طریق ضمن حفظ وجود حجت الهی، زمینه تداوم سلامت نظام هستی و حفظ رهبر، سلامت اعتقادی انسانها برای ابد تضمین شده است. در اشاره به این حکمت غیبت نیز روایات زیادی وارد شده است؛ از جمله وقتی راوی از امام صادق (ع) در یک جا علت غیبت امام زمان (ع) را می پرسند آن حضرت در جواب می فرمایند: به خاطر در امان ماندن از کشته شدن . در برخی تعابیر آمده است که : یخاف علی نفسه الذبح، چون از قربانی شدن خویش هراس دارد. شاید این سوال مطرح می شود مگر امام هم از شهادت می ترسد؟
پاسخ این که شهادت در راه خدا یکی از افتخارات مهم ائمه اطهار (ع) است و آنها همیشه آن را آرزو می کردند و همه آنان نیز به نور عظیم شهادت نائل شدند و بر طبق روایات امام مهدی (ع) نیز پس از انجام مسئولیتهایی که بر عهده دارند از جمله حاکمیت بخشیدن کامل به عدل و قسط در سرتاسر جهان به شهادت خواهند رسید اما این که در بعضی روایات مسئله ترس از کشته شدن ، علت غیبت ذکر شده است این خوف صرفاً ناشی از ترس از جان نیست بلکه این خوف نیز در راستای اطاعت از خداوند است چرا که اگر آن حضرت قبل از انجام وظایفش کشته شود؛ زمین خالی از حجت مانده و حکومت عدل جهانی که طعم عدل و قسط را به انسانها خواهد چشاند بدون رهبر می ماند... نتیجه آن محافظت از جان، در حقیقت، خدمت مهم به بشریت است که زمینه سعادت و کمال و تعالی آنان را فراهم می سازد. چون به تعبیر حضرت علی (ع) با این کار یعنی در پس پرده غیب واقع شدن امام گرچه مشکلات بسیار بزرگی پیش می آید اما در هر حال براهین حق و نشانه های روشن هدایت محفوظ می مانند.
[1] - الاحتجاج ، ج 1 ، ص 54
[2] - اصول کافی ، ج 1 ،ص 54
[3] - الاحتجاج ج 1 ص 253

ناسپاسی مردم
ناسپاسی مردم
مشیت الهی این است که انسانها اگر از نعمتهای الهی قدردانی کنند و شکر آن را چنان که شایسته است به جای آورند خداوند بر آن نعمتها می افزاید و تداوم استمرار آنها را تضمین می نماید اما اگر مردمی به جای قدردانی از نعمتها با کفران و ناسپاسی در مقابل آنها بپردازند طولی نمی کشد که از آنها محروم می گردند. درسوره ابراهیم، خداوند متعال در این باره می فرماید:
اگر شکرگزاری کنید نعمت خود را بر شما خواهم افزود و اگر ناسپاسی کنید مجازاتم شدید است.
نعمت امام و حضور حجت الهی از بزرگترین نعمت های الهی است که پیروی از او سعادت دنیا و آخرت انسان را تأمین می کند. اما شواهد تاریخی به خوبی نشان می دهد که انسانها در نتیجه تبعیت هواهای نفسانی با جهل و نادانی از نعمت با برکت انبیاء و اولیا آن چنان که باید قدردانی نکرده اند و نه تنها از رهنمودهای روشنگرانه آنها اطاعت نکرده اند بلکه با آنها با جنگ و معارضه پرداخته و بسیاری از آنها را به شهادت رسانده اند. یکی از آثار سوء این حق ستیزی آن شد که خداوند به منظور حفظ وجود حجت الهی و تنبیه انسانهای ناسپاس مقرر کرده است که امام مهدی (عج) در پس پرده غیبت قرار گیرند.
امام باقر (ع) سالها پیش از تولد امام عصر (ع) به مردم هشدار داده بودند که :
اگر خداوند حضور ما را در نزد مردمی کراهت داشته باشد ما را آنها جدا می سازد.
حضرت امیر المومنین علی (ع) آنجا که درباره وقایع دوران غیبت سخن می گویند پیشامدهای این دوره را شبیه به حوادثی که برای قوم حضرت موسی (ع) رخ داده بود توصیف می کنند و آن گاه در تبیین اوضاع مردم و علل وقوع غیبت از جمله می فرمایند: سرگردانی و تحیر شما در دوره غیبت امام زمان (عج) چندین برابر سرگردانی قوم حضرت موسی (ع) خواهد بود و این پیشامد در نتیجه ستم و ظلم هایی که در حق فرزندان معصوم روا خواهید داشت به وقوع می پیوندند.
گذشته از آنچه گفته شد در تبیین حکمتهای غیبت امام زمان(عج) به اموری چون :
- در امان ماندن امام (ع) از پذیرش بیعت حاکمان ستم پیشه.
- خالی شدن سنتهای پیامبران در سیره زندگانی منجی عالم بشریت.
- خالی شدن صلب کافران از انسانهای مومن (تمیز کامل صالحان از غیر صالحان)
- فراهم شدن کامل زمینه پذیرش حجت الهی از طریق رشد و تعالی فکری و فرهنگی و اعتقادی و علمی و ... توده های مردم جهان.
- برطرف شدن اختلافات و پراکندگی پیروان اهل بیت (ع) و فراهم شدن بستر وحدت و همدلی در بین پیروان حق.
- فراهم نبودن شرایط و امکانات لازم برای حاکمیت پیدا کردن احکام الهی در قالب تشکیل حکومت عدل جهانی در سرتاسرعالم.
- نبودن یاران با ایمان و با اخلاص به حد نیاز.
- شیوع کردار ناشایست و عدم رعایت احکام الهی توسط توده های مردم و ...
امام عصر (عج) از دیدگاه پروفسور هانری کربن
تاریخ دانش شرق شناسی عموماً با تحریفها، کتمام حقایق و نوعی بی انصافی همراه بوده است. اما در این میان گاهی برخی چهره های شاخص شرق شناسی، در مواجهه با منطق مستحکم برخی اندیشه های شرقی، شیفته آنها شده، به آن گرایش و میل باطنی و ایمان قلبی یافته اند. مرحوم پروفسور «هانری کربن» ، ایران شناس مشهور فرانسوی از جمله اروپائیانی است که در دوران زندگی علمی خود، در پی گذر از اندیشه های وجود شناختی اندیشورانی همچون «هایدگر» و «ادموند هوسرل» ، با حکمت شرق شیعی آشنایی حاصل کرده و به دنبال مطالعات چندین ساله، به وجود مبارک امام عصر، عجل الله تعالی فرجه الشریف ، و معنویت بی بدیل سایر ائمه شیعه، علیهم السلام، تمایل قلبی، و یقین عینی و عقلانی یافته است.
پیش از ورود به محور اصلی بحث در این نوشتار، ذکر این نکته لازم است که در چند سال گذشته و در پی انتشار یادنامه ای از کربن – از سوی یکی از شاگردان او در ایران و اروپا – برخی از اندیشمندان داخلی نسبت به این خاورشناس منصف اروپایی از در بی انصافی وارد شده و مع الاسف پاره ای اشتباهات وی را در آثاری که از خود به جا گذارده، بهانه حمله شدید به او قرار داده اند. غافل از اینکه صرف توجه کربن به مسئله وجود امام عصر و تحلیل شایسته او از وجه معنوی غیبت و ظهور آن امام همام، فی نفسه دارای آثار ارزشمندی بوده که از چشم این گروه منتقدان به دور مانده است.
فی المثل در حالی که برخی روشنفکران غربگرای بومی، مفهوم ولایت باطنی و هدایت تکوینی ائمه اطهار، علیهم السلام ، را زیر سئوال برده، یا عنوان انسان کامل و قطب عالم امکان را برای حضرت قائم ،علیه الصلوه و السلام ، حاصل سرقت ادبی شیعیان از عارفان اهل سنت قلمداد کرده اند! پروفسور کربن در کتاب تاریخ فلسفه اسلامی خود که قریب سی و اندی سال پیش به رشته تحریر درآمده است. با ارائه تحلیلی تاریخی، نحوه انتقال مفاهیم عرفانی را از لسان ائمه اطهار به آثار عرفانی اهل سنت مورد بررسی قرار داده و ثبوت نقش وساطت فیض را برای وجود مقدس امام غایب به اثبات می رساند.
مرحوم علامه سیدمحمد حسین طباطبایی، رضوان الله تعالی علیه ، در مقدمه کتاب خود با عنوان «ظهور شیعه» که در واقع متن گفتگوها و مکاتبات ایشان با پروفسور هانبری کربن است به همین حساسیت ویژه کربن به حقایق مذهب تشیع اشاره کرده و ضمن ارائه متن گفتگوهای خود با او از این نکته یاد می کند که :
در این مجلس آقای دکتر کربن، مذاکره را ادامه داده و گفتند که امسال موقعی که اروپا بودم. در «ژنو» کنفرانسی در موضوع «امام منتظر» به عقیده شیعه دادم و این مطلب برای اندیشمندان اروپایی که حضور داشتند کاملاً تازگی داشت.
کربن خود در یکی از پرسشهایی که از محضر مرحوم علامه به عمل آورده به همین حقیقت برای بار دیگر اشاره کرده است. او خطاب به علامه می نگارد:
مطلب اساسی تصور امام غایب، چه اثری در تفکر فلسفی و اخلاق و روی هم رفته تمام زندگی معنوی شیعیان دارد؟ آیا بر تعمق جدیدی در این تصور اساسی، مذهب تشیع نمی تواند در دنیای امروز یک غذای جدید روحی برای احیای فلسفه و مبدأ نیرویی برای زندگی معنوی و اخلاق ببخشد. نیرویی که تاکنون در تقدیر مانده است.
به اعتقاد کربن در کتاب ارزشمند « تاریخ فلسفه اسلامی» بی شک فکر شیعه از آغاز کار فلسفه ای را تقویت کرد که از سنخ فلسفه نبوی بود و با دین نبوی انطباق کامل داشت. کربن بدرستی این نکته را مورد توجه قرار داده که فلسفه نبوی اصولاً فلسفه ای مربوط به آخر الزمان است. به گفته او فلسفه نبوی مستلزم اندیشه ای است که نه به وسیله سابقه تاریخی محصور می شود، نه با کلمات و الفاظی که با تعلیم و در قالب عقاید جزمی و تغییر ناپذیر محصور باشد محدود می گردد و نه در افقی که منابع و قوانین و منطق استدلالی آن افق را حد بندی کند مشخص می شود.
آری! فکر شیعه متوجه «انتظار» است ، اما انتظار نه از طریق ظهور شریعتی نو، بلکه از راه تجلای کامل کلیه معنی پنهانی با معنی روحانی منزلات آسمانی.
انتظار این ظهور، در انتظار «امام غایب» (امام زمان) ممثل شده است.
به عقیده کربن مفهوم ولایت در این دوران طولانی انتظار، علی الاصول همان هدایت ارشادی امام است که «اسرار» اصول عقاید را می آموزد. این مفهوم از سویی شامل مفهوم معرفت است و از سوی دیگر واجد معنی محبت ؛ یعنی معرفتی که فی نفسه متمرکز و نیرومند است.
اگر این گفته کربن را بپذیریم، تشیع از این زاویه دید همان عرفان اسلام است.
کربن در بخشهای مختلف آثار خود بارها بر این نکته تأکید دارد که این مسائل ، در اساس علم «کلام» اهل سنت مورد بحث قرار نگرفته، چرا که از حیطه قدرت آن بالاتر بوده است. کربن برخلاف بسیاری از دانشمندان معاصر که مفهوم انسان کامل با ولایت، قطب و قطب الاقطاب را زاییده اندیشه عارفانی همچون محی الدین عربی (ابن عربی) می دانند، بر این عقیده پا می فشارد که اگر از تفسیر حقوقی یا فقهی محض شریعت پا را فراتر بگذاریم و به نوعی معراج باطنی که اساس تفکر شیعه است قائل شویم، گویی تشیع و تصوف دو نام برای یک حقیقتند.
کربن در رساله ای خطاب به مرحوم علامه طباطبایی ، رضوان الله تعالی علیه، به این نکته اشاره دارد که :
فریدالدین عطار، در حالی که هنوز سنی بوده، تذکره الاولیاء خود را با شرح حال امام پنجم یعنی حضرت باقر، علیه السلام شروع کرده است.
همچنان که در کتاب «تاریخ فلسفه اسلامی» می نویسد:
در حقیقت از آغاز اسلام، صوفیان شیعی مذهب بودند: در گروه کوفه، شیعه ای به نام عبدک، نخستین کسی بود که صوفی خوانده شد.
بنابه تحقیقات عمیق کربن درباره سخنان ائمه، علیهم السلام – بویژه خطبه های توحیدی نهج البلاغه و جوامع روایی شیعه – مفهوم ولایت اصولاً از طرف خود امامان شکل گرفته و مبانی نظری عرفان از سوی ائمه ، علیهم السلام ، فی الجمله مورد قبول بوده است.
از این نظر وقتی صفحات کتاب ابن عربی را مطالعه می کنیم. مطالبی می بینیم که گویی یک مؤلف شیعیه مذهب نوشته است. کربن می نویسد:
همچنان که مفهوم «ولایت» از شیعیان است، همچنان نیز تردیدی نیست که در تصوف، اساس مفاهم «قطب» و «قطب الاقطاب» از شیعیان می باشد.
بنابراین ملامتهایی که از سوی ائمه شیعه نسبت به غیر شیعیان و صوفیان اهل سنت وارد شده است، در واقع اعتراضی است به غصب مقام و ولایت و نقش شیخ که نقش امام غائب را ، «غصبا» تصرف کرده و نیز اعتراضی است به شیفتگی به لامذهبی که کاهلی جاهلانه و فسق و هرزگی اخلاقی را تایید می کرده است.
کربن در بخشی از کتاب تاریخ فلسفه اسلامی خود ضمن نقل روایتی مشهور از نبی مکرم اسلام، صلی الله علیه و آله ، که در آن آمده است:
اگر تنها یک روز به پایان جهان باقی مانده باشد، خداوند آن روز را چندان طولانی خواهد کرد تا مردی از ذریه من که نامش نام من و کنیه اش کنیه من خواهد بود ظهور کند. او زمین را از هماهنگی و عدل پر خواهد ساخت، چنانکه تا آن هنگام از خشونت و جور پر شده است.
سپس به تفسیر این روایت پرداخته و می نویسد:
روزی که چنین طولانی خواهد شد، زمان غیبت است و این حدیث صریح، طنین خود را در همه قرون و در تمام مراتب شعور و ضمیر شیعه منعکس ساخته است.
کربن با باور به این اعتقاد که این ظهور، واقعیت و پیروزی تاویل یعنی حقیقت دین را آشکار خواهد کرد و به نوع بشر مجال خواهد داد تا وحدت و یگانگی خود را به دست آورد، بر این نکته تأکید دارد که ظهور امام، مستلزم قلب ماهیت دل مردمان است و کمال روز افزون این ظهور به ایمان پیروان امام وابسته و راه آن چگونگی عمل آنان می باشد.
البته انتقادی که به کربن وارد است، غفلتی است که از وجه مسلحانه و قیام بالسیف حضرت حجت از خود نشان داده است. لیکن این حقیقت مورد اشاره او را هم نمی توان انکار کرد که : «جلوه یا عدم جلوه امام بر اشخاص ، به شایستگی آنان بستگی دارد».
کربن در تحلیلی جالب توجه می نویسد:
جلوه ظهور او بر مردم ، همان مفهوم تهذیب و تجدید عالم روحی آنان است و بالنتیجه همان مفهوم عمیق اندیشه ای است که شیعه از غیبت و ظهور امام دارد. مردم شایستگی خود را برای دیدن امام از بین می برند،آنگاه خود بین امام و خویشتن حجاب می گردند، زیرا وسیله و آلت تجلی و مشاهده آن را ، یعنی معرفتی را که از راه قلب حاصل می شود از دست می دهند، پا آن را فلج ساخته و از قدرت و کار می اندازند. پس تا وقتی که مردم مستعد شناسایی و معرفت امام نگردند، سخن گفتن از ظهور امام غایب هیچ معنی نخواهد داشت.
اگر گفته کربن را بپذیریم دیگر ظهور امام واقعه ای نیست که روزی ناگهان به وقوع بپیوندد ، بلکه امری است که روز به روز در ضمیر و وجدان شیعیان مومن رخ می دهد. در این حالت عقیده به عدم تحرک و مخالفت با ترقی که در اسلام تشریعی – یعنی فقه – غالباً مورد نکوهش قرار گرفته است درهم می شکند و معتقدان به آن امام همام، در جنبش صعودی دوره ولایت کشیده می شوند. در واقع کربن ظهور امام، علیه السلام را به معرفت قلبی شیعیان منوط می داند. معرفتی که از نوع معرفت شهودی و باطنی است. همو در جای دیگر – رساله عالم مثال – به نوعی دیگر به همین حقیقت اشاره دارد.
موضع بحث کربن در رساله «عالم مثال» جهان واسطه ای است که مابین عالم مجردات تام و نفوس متعلق به ماده قرار می گیرد. همان عالمی که شهود عارفان و حکمای اشراق در آن عالم صورت می گرفته است. او از جمله می نویسد: حکایات سهروردی و قصص موجود در سنت شیعی که حکایت نیل به «سرزمین امام غائب» را باز می گوید، هیچ یک خیال واهی، غیر واقعی و تمثیلی نیستند؛زیرا اقلیم هشتم یا ناکجاآباد، همان چیزی نیست که ما معمولاً «اوتوپیا» می نامیم. اقلیم هشتم به مثابه عالمی است که از حیطه کنترل و نظارت تجربی علوم (جدید) خارج است. عالمی فراحسی است که تنها به مدد ادراک مخیل می توان آن را درک کرد و حوادثی را که در آنجا به وقوع می پیوندد، صرفاً به یاری آگاهی مخیل می توان تجزیه نمود. اجازه دهید باردیگر به این نکته تاکید کنم که مراد از خیال در اینجا همان اصطلاح رایج در زبان امروزی ما نیست، بلکه، مقصود، دیدار باطنی و خیال صادق است.
پس به گفته کربن برای مشاهده امام غایب در دوران غیبت نیز می باید در افق وجودی امام غائب قرار گرفت.
به عبارتی این کلمات راز وجود ماورای طبیعی امام غایب را در ذهن و آگاهی شیعیان بیان می دارد، کسی که در آن حال روحی نباشد، قادر به مشاهده او نخواهد بود.
سهروردی در حکایت «عقل سرخ» خویش به همین نکته اشاره داشته و مقصود از جمله ای که در آغاز سخن از او نقل کردیم همین است :
اگر خضر شوی، از کوه قاف آسان توانی گذشتن. کربن در بخش دیگری از کتاب تاریخ فلسفه اسلامی، شیعیان را میان دو حد محصور می داند.
حد اول همان «یوم المیثاق» یا «روز الست» است، که حیات مادی بشر به آن مسبوق بوده و حد دوم ظهور امام عصر، روحی فداه ، است که اینک در غیبت به سر می برد:
زمان فعلی که به نام امام غائب است، زمان غیبت اوست ، به همین جهت «زمان» با رمز و علامتی دیگر مشخص می شود و غیر از آن زمانی است که برای ما علامت و رمز تاریخ محسوب می گردد.
کربن ضمن تشبیه قیام حضرت قائم به رستاخیز صغری به این نکته اشاره می کند که پاره ای از نویسندگان شیعی – از جمله کاشانی و صدر آملی – امام دوازدهم یا امام منتظر را همان «فاراقلیط» آمده در انجیل یوحنا می دانند. کربن می نویسد.
سلطنت امام، مقدمه رستاخیز عظیم (قیامه القیامه) است. رستاخیز یا برخاستن مردگان «به قول شمس لاهیجی شرطی است که مجال می دهد تا هدف و ثمره وجود موجودات محقق گردد. به همین نسبت قیام عمومی حضرت حجت ، مجال برای تحقق فلسفه وجودی بشر در حیات زمینی خود است. به عبارتی معاد شیعه همچون معاد زرتشتی که تحت سلطه تصویر سائوشیان (سوشیانس) و اصحاب او قرار گرفته ، تحت تأثیر قائم و اصحاب او قرار دارد. در عین حال «این تصور ، اندیشه قیامت صغری» ، یعنی هجرت انفرادی را از اندیشه «قیامت کبری» یعنی فرارسیدن دهر جدید جدا نمی سازد.
کربن در بخش دیگری از نوشته های خود به بیان تفاوت عقیده مسیحیان به حضرت عیسی بن مریم، علیهم السلام، پرداخته و پس از اذعان به این نکته که امامان همه نور و حقیقت واحدی هستند که در دوازده شخص متمثل شده اند می نویسد:
وقتی نسبت لاهوت و ناسوت را در شخص امامان ، ظهورات و تجلیات الهی هستند. قاموس فنی زبان، کلمات (ظهور و مظهر) را پیوسته به مقابله با عمل آیینه باز می گرداند.
پس بدین گونه ، امامان همچون ظهور الهی ، بی هیچ کم و بیش «اسماء الله » می باشند و به این عنوان از دو مهلکه تشبیه و تعطیل مصونند.

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله  37  صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید

دانلود مقاله باکتری

اختصاصی از ژیکو دانلود مقاله باکتری دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

باکتریها گروهی از موجودات تک یاخته‌ای ذره بینی هستند که پوشش بیرونی نسبتا ضخیمی آنها را احاطه کرده است. این موجودات ساختار ساده‌ای دارند و به گروه پروکاریوتها تعلق دارند.

مقدمه
در عمل باکتریهایی که دارای خواص یکسانی باشند بندرت یافت می‌شوند، حتی باکتریهایی که از یک سلول منشا می‌گیرند ممکن است از نظر یک یا چند صفت با یکدیگر متفاوت باشند. این تفاوتها نتیجه تغییراتی است که به علت جهش ژنی یا موتاسیون در سلولهای باکتریایی پدید می‌آید. این باکتریهای تغییر یافته ، موتانت Mutant نامیده می‌شوند که از نظر بعضی از خواص نظیر ساختمان آنتی ‌ژن ، حساسیت در مقابل آنتی بیوتیکها و ... با سایر باکتریهای مشابه اختلاف دارند.

سهولت تغییرپذیری در باکتریها مربوط به سرعت تقسیم آنهاست. زمان تقسیم یا مدت زمانی که برای تولید یک سلول جدید در باکتریها لازم است، حدود 2 دقیقه و در مورد انسان 20 سال است. مثلا یک سلول باکتری در مدت 18 ساعت 54 نسل بوجود می‌آورد. درحالیکه برای ایجاد همین تعداد نسل انسان بیش از 1000 سال زمان لازم است. پس جهش ژنی در باکتریها نسبت به موجودات عالی خیلی سریع و قابل ملاحظه است.

تفاوت یوکاریوتها با باکتریها
در کره خاکی تنها دو نوع سلول توسط کلیه ارگانیسمهای زنده تولید می‌شود. سلولهای پروکاریوت (یا هسته ابتدایی). در این گروه هسته ، فاقد غشا است و شامل کلیه باکتریهاست. پروکاریوتها شامل یو‌باکتریها (باکتریهای حقیقی) و آرکئی باکترها (باکتریهای قدیمی) است. اما گروه دیگر یوکاریوتها هستند که دارای غشای هسته و هسته حقیقی می‌باشند. اینگونه هسته در تمام ارگانیسمهای دیگر مانند Algae (جلبکها) Fungi (قارچها) ، پروتوزوئرها (protozoa) و گیاهان (Plant) و جانوران (Animals) یافت می‌شود. پاتوژنهای انسانی تنها در میان یوباکتریها یافت می‌شوند.
مشخصات سلول باکتری
اکثر باکتریها پوشش سلولی (cell envelope) تولید می‌کنند که شامل غشای پلاسمایی ، دیواره سلولی (cell wall) و پروتئینها و پلی ساکاریدهای تشکیل دهنده آن می‌باشد. بعضی از باکتریها کپسول یا لایه چسبنده تولید می‌کنند. فیلامانهای خارجی (فلاژل و پیلی) ممکن است در باکتریها بوجود آید. دیواره سلولی ، ساختمان سخت و مقاومی است که پروتوپلاست را احاطه کرده و آن را از آسیب فیزیکی و شرایط کاهش فشار اسمزی محیط خارج حفاظت می‌کند. معمولا به باکتری اجازه می‌دهد تا در برابر سطح وسیعی از شرایط محیطی ایستادگی کند پروتوپلاست از غشای سیتوپلاسمی و محتویات آن تشکیل شده است.

از نظر محتویات سلولی ، باکتریها سلولهای ساده‌ای هستند. ساختمان اصلی سیتوپلاسم آنها شامل شبکه فیبریلی کروماتین مرکزی یا نوکلئوتید (Nucleoid) می‌باشد که توسط سیتوپلاسم بی‌شکل حاوی ریبوزوم‌ها احاطه شده‌است. اجسام انکلوزیون سیتوپلاسمی یا گرانولهای ذخیره انرژی ، بسته به گونه‌های باکتری ماهیت شیمیایی متفاوتی دارند و مقدار آنها به مرحله رشد و محیط بستگی دارد. بعضی از ساختمانهای سلولی از قبیل آندوسپورها فقط به تعداد کمی از باکتریها محدود می‌شوند.

طبقه بندی باکتریها
باکتریهای پست
این باکتریها تک یاخته‌ای بوده و اگر کروی یا بیضوی باشند، کوکوس و اگر میله‌ای شکل یا دراز باشند، باسیل و اگر خمیده باشند ویبریون و چنانچه مارپیچی شکل و غیرقابل انعطاف باشند، اسپریل و اگر فنری و قابل انعطاف باشند، اسپیروکت نامیده می‌شوند.
باکتریهای عالی یا رشته‌ای
این باکتریها رشته مانند و اغلب غلاف‌دار هستند و اغلب اوقات شاخه‌های حقیقی ایجاد کرده ، میسلیوم تشکیل می‌دهند و چون تشکیلات منشعب ایجاد می‌کنند، لذا اکتینومیست نامیده می‌شوند. بنابراین باکتریها از نظر شکل به 6 گروه گرد ، دراز ، خمیده ، مارپیچی ، فنری و منشعب تقسیم می‌شوند.
اجزای ساختمانی باکتریها
فلاژلها (Flagella)
فلاژلها ، فیلامانهای پروتئینی به طول و قطر یکنواخت می‌باشند و موجب تحرک شبیه به شنای سریع و مستقل اغلب باکتریها پاتوژنیک می‌گردند فلاژل در سه قسمت فیلامان ، قلاب و جسم پایه تشکیل شده است. پایه فلاژل در غشای پلاسمایی قرار گرفته است. لنگرگاه و تعداد فلاژل در باکتریها فرق خواهد کرد.
فیمبریاها
فیمبریاها که پیلی هم نامیده می‌شوند، فیبریلهای شبیه مو هستند به اندازه 0.004 تا 0.008 میکرون هستند. این ارگانل با میکروسکوپ الکترونی در سطح باکتریهای مختلف قابل رویت هستند. آنها مستقیم‌تر ، نازکتر و کوتاهتر از فلاژلها هستند. این رشته‌ها در غشای پلاسمایی سلول میکروبی لنگر می‌اندازد.
هسته باکتری
هسته سلول را میتوان بعد از رنگ آمیزی اختصاصی با میکروسکوپ نوری مشاهده کرد. در مقایسه با سلولهای عالی مواد ژنتیکی باکتریها و سایر سلولهای پست پراکنده ، ساده و بدون پوشش و کروموزوم حلقوی است غشای هسته وجود ندارد و کروموزوم به مزوزوم فرورفته در غشای سیتوپلاسمی چسبیده است. در سالهای اخیر پروتئینهای شبیه هیستون در باکتریها کشف شده است که احتمالا نقش مشابه هیستونها را در کروماتینهای سلولهای یوکاریوت ایفا می‌کنند.
سیتوپلاسم
بیش از 50 درصد پروتئین سلول در سیتوپلاسم قرار دارد و آنزیمهای متابولیسمی راههای گلیکولیز و بسیاری از آنزیمهای چرخه کربس ، انواع کاتالازها ، دهیدروژنازها ، و مواد حد واسط چرخه های متابولیکی در سیتوپلاسم وجود دارد. روابط اتمی ، یونی و الکترونی بین ترکیبهای مختلف سیتوپلاسمی با نظم خاص فعالیتهای حیاتی را ظاهر می‌سازد.
پوشش سلول (Cellenvelope)
کپسول و لعاب (Capsoles)
قدرت بیماری‌زایی پاتوژنها اغلب با تولید کپسول همراه است. باکتریهای کپسول‌دار در محیط جامد ، کلنیهای مخاطی (Mucoid) یا صاف (Smooth) می‌سازند. در مقابل باکتریهای فاقد کپسول کلنیهای خشن (Rough) دارند. اگر باکتری قدرت کپسول‌سازی خودش را از دست بدهد در مقابل قدرت ویرولانس (بیماریزایی) خود را از دست داده و در مقابل دستگاه ایمنی بدن میزبان تاب مقاومت نخواهد داشت.
دیواره سلولی
دیواره سلولی باکتریها بی‌نهایت پیچیده است و لایه سفت و سختی را در اطراف باکتریها ایجاد می‌کند که سلول را از گسیختگی و متلاشی شدن در مقابل فشار اسمزی خارج سلول محافظت می‌کند. همچنین دیواره محل تجمع عوامل آنتی‌ ژن می‌باشد که باکتریها را توسط این آنتی ‌ژنها از هم تمیز می‌دهند. باکتریها با روش رنگ‌آمیزی گرم (Gram stain) به دو دسته تقسیم می‌شوند.

گرچه هر دو گروه یعنی باکتریهای گرم مثبت و منفی دارای دیواره می‌باشند ولی فرق بین این دو گروه مربوط به خواصی است که در ساختمان دیواره سلولی آنها وجود دارد. اساس ساختمان در دیواره سلولی باکتریهای گرم مثبت یک لایه ضخیمی است از پپتیدوگلیکان (Poptidoglycan) ، ولی در باکتریهای گرم منفی ضخامت آن به حداقل می‌رسد.

غشای سیتوپلاسمی
غشای سیتوپلاسمی غشای داخلی نیز نامیده می‌شود. غشای سیتوپلاسمی باکتریها مشخص بوده و از فسفو لیپید و پروتئین ساخته شده است. این غشا در پروکاریوتها از غشای سیتوپلاسمی در یوکاریوتها به علت نداشتن استرول متمایز می‌شود. چین‌خوردگیهای غشای سیتوپلاسمی به درون سلول ساختارهای ویژه‌ای به نام مزوزوم ایجاد می‌کند که کروموزومهای باکتریها به مزوزومها متصل هستند. غشا همچنین به عنوان یک سد اسمزی برای سلول عمل می‌کند و دارای سیتوپلاسم انتقال دهنده برای مواد محلول است و انتقال تولیدات سلولی را در مقابل با محیط خارج سلولی تنظیم می‌کنند.

تولیدمثل باکتری
باکتریها به روشهای تقسیم مستقیم ، آمیختگی ، قطعه قطعه شدن یا بوسیله کنیدی و همچنین جوانه زدن تکثیر می‌یابند. برخی باکتریها توانایی ایجاد هاگ درونی را دارند. هاگ سبب مقاومت باکتری در برابر عوامل نامساعد محیط می‌شود. هر باکتری فقط یک هاگ می‌سازد و از هر هاگ یک باکتری بوجود می‌آید.
باکتریها گروهی از موجودات تک یاخته‌ای ذره بینی هستند که پوشش بیرونی نسبتاً ضخیمی آنها را احاطه کرده است. این موجودات ساختار ساده‌ای دارند و به گروه پروکاریوت‌ها تعلق دارند.
باکتری‌ها متنوع‌ترین و مهم‌ترین میکروارگانیسمها هستند. تعداد کمی از آنها در انسان و حیوانات و گیاهان بیماریزا است. بطور کلی بدون فعالیت آنها، حیات بر روی زمین مختل می‌گردد. بطور یقین یوکاریوتها از موجودات زنده باکتری مانند بوجود آمده‌اند. نظر به اینکه باکتریها ساختمان ساده‌ای داشته و می‌توان به آسانی بسیاری از آنها را در شرایط آزمایشگاه کشت داد و تحت کنترل درآورد، میکروب شناسان مطالعه وسیعی درباره فرایندهای حیاتی آنها انجام داده‌اند.

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله 10   صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید

پروژه شیمی و نانو تکنولوژی – مهندسی شیمی

اختصاصی از ژیکو پروژه شیمی و نانو تکنولوژی – مهندسی شیمی دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

توضیحات :

در دو دهه اخیر، پیشرفتهای تکنولوژی وسایل و مواد با ابعاد بسیار کوچک به دست آمده است و به سوی تحولی فوق العاده که تمدن بشر را تا پایان قرن دگرگون خواهد کرد، پیش می رود. برای احساس اندازه های مادون ریز ، قطر موی سر انسان را که یک دهم میلیمتر است در نظر بگیرید ، یک نانومتر صدهزار برابر کوچکتراست 9- 10متر . تکنولوژی و مهندسی در قرن پیش رو با وسایل ، اندازه گیریها و تولیداتی سروکار خواهد داشت که چنین ابعاد مادون ریزی دارند . درحال حاضر پروسه های در ابعاد چند مولکول قابل طراحی و کنترل است…

فهرست مطالب :

• درباره نانو تکنولوژی
• انواع رویکردهای نانو تکنولوژی
• فناوری نانو در آینده نه چندان دور
• نانو تکنولوژی در ایران
• کاربردهای نقاط کوانتومی
• میکروسکوپ پیمایشگر الکترونی SEM
• جداسازی مولکول ها از یکدیگر
• رزین های متداول تبادل یونی
• انتقال گرما به وسیله نانو سیالات
• جداسازی ایزوتوپ ها و فناوری نانو
• غربالی مولکولی
• غربالی کوانتومی
• اصل عدم قطعیت هایزنبرگ
• منابع

♦ پروژه شیمی و نانو تکنولوژی با فرمت Word ارائه شده و قابل ویرایش است.

دانلود مقاله تاریخچه مالیات در ایران از دوره هخامنشیان تا به حال

اختصاصی از ژیکو دانلود مقاله تاریخچه مالیات در ایران از دوره هخامنشیان تا به حال دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

تاریخچه مالیات در ایران از دوره هخامنشیان تا به حال :
پیشگفتار :
ایرانیان از زمان هخامنشیان برای دریافت مالیات و امور مالی کشور دفاتر و سازمانهای مرتبطی داشتند.در زمان ساسانیان اخذ مالیات صورت کاملتری بخود گرفت و سه نوع مالیات بنامهای اراضی ،سرشماری و سرانه دریافت می شد. پس از تسلط اعراب به ایران ،در زمان حجاج بن یوسف ثقفی دفاتر مالیاتی از فارسی به عربی برگردانده شد و در دوره سلجوقی با دستور عبدالملک کندری وزیر طغرل مجددابه فارسی بر گردانده شد.

در زمان سلطنت صفویه تجارت خارجی و درآمد گمرکی به مالیاتی اضافه و در دوره افشاریان گسترش بیشتری یافت. در دوره قاجاریه وضع مالیه کشور بواسطه جنگها ،مسافرتها و ضعف پادشاهان رو به رکود گذاشت و با زحمات طاقت فرسای امیر کبیر گامهای سودمندی برداشته و برای وصول ،نگهداری و مصرف خزانه مقررات جدیدی وضع گردید.

قبل از مشروطیت شاهان تمام در آمدهاو عواید کشوررا در اختیار داشته و تمام مخارج نیز به فرمان و تصویب شخص او صورت می گرفت.در آن زمان مردم صاحب مجلس و پارلمان نبو دند ،و شاه شخصی به نام وزیر دفتر ( وزیر مالیه ) مامور می ساخت تا بودجه کشور را تنظیم کند.در هر استان مسئول هر کتابچه در مرکز یک مستوفی بود.این مستوفیان عده ای کارمند داشتندکه آنان را میرزا قلم دان میگفتند.رئیس مستوفی ها رامستوفی الممالک می گفتند که همان وزیر مالیه بود.
با انقلاب مشروطه در سال 1285 اولین کابینه قانونی تشکیل و ناصرالملک بعنوان نخستین وزیر مالیه از مجلس شورای ملی رای اعتمادگرفت ایشان با همان روال سابق ادامه کار داده و به دستور وی محل کنونی رادیوتهران که محل اداره گمرک بودبه وزارت مالیه اختصاص یافت.در سال 1289 ادارات هفتگانه وزارت مالیه تصویب و تشکیل گردید و مهمترین ادارات در آن زمان خزانه داری کل ،گمرک ووصول عایدات بود.پس از مدتی محل وزارت مالیه به پارک اتابک ، محل کنونی سفارت شوروی سابق انتقال یافت.

مطابق قانون 1294 وزارت مالیه به نه اداره تقسیم گردید که عبارت بودند از:دایره وزارتی ،تشخیص عایدات و خالصه جات و مسکوکات،خزانه دار ی کل و دیون عمومی ووظائف،گمرکات ،محاکمات مالیه ،کمسیون تطبیق حوالجات ،پرسنل و ملزومات و مجلس مشاور عالی برای محاکمات اداری بود. از سال 1300به بعد دگرگونیهای زیادی در وزارت مالیه رخ داد .از جمله اینکه تعدادی حدود چـهل شرکت دولتی تاسیس و بعدا منحل گردیدندوسازمان به دو قسمت مالی و اقتصادی تقسیم و بوسیله دو معاون و هفت مدیر اداره می گردیدو نیز در سال 1329 سازمان وزارت دارائی با تقلیل ادارات مورد تصویب قرار گرفت .و بالاخره در سال 1353 قانون تشکیل وزارت امور اقتصادی و دارائی با 6 ماده به تصویب مجلس شورای ملی سابق رسید.

مقدمه :
درآمد دولت از دو نوع مالیات ترکیب یافته بود : اول از خراج یا مالیات ارضی ، دوم گزیت یا مالیات سرانه .
زنان و کودکان و پیران از مالیات سرانه معاف بودند . مبنای وصول مالیات ارضی گریب یا جریب بود که تقریباً معادل دو هزار و چهارصد متر می باشد .
مالیات را معمولاً در سه قسط دریافت می داشتند که به اصطلاح آن روز سه مرک می گفتند . علاوه بر مالیات خراج و گزیت ، تقدیم تحفی نیز مرسوم بود که آن را آیین می نامیدند که در موقع شرف یابی به حضور شاهنشاه در عید نوروز و مهرگان تقدیم می کردند . از واردات ، عوارض گمرکی دریافت می داشتند .
دیگر درآمدها اتفاقی بود مانند گنج گاو و گنج بادآورده که به دست خسروپرویز افتاد . ونیز غنایمی که بر اثر فتح شهرهای دشمن بدست می آمد از درآمدهای اتفاقی بشمار می رفت .
مصارف دولت بیشتر عبارت بود از هزینة جنگ و مخارج دربار و حقوق مستخدمان دولت و انجام امور عام المنفعه از قبیل بنای پلها و تعمیر سدها .
در هنگام بر تخت نشستن شاه جدید همة سکه های خزانه را گداخته و باتمثال شاه نو ضرب می کردند .
ارز عمده ای که در هنگام صلح به ایران وارد می شد عبارت از مبلغ هنگفت پول طلایی بود که دولت ایران بابت نگاهداری در بندهای قفقاز از رومیان می گرفت .
رئیس دیوان محاسبات کشور را ایران آمارکار می خواندند که گاهی مقام وی معاونت بزرگفرمذار بود . عایدات سالیانة دولت در زمان خسروپرویز به 240میلیون درهم ، تقریباً معادل 294 میلیون مارک طلا بوده است . در زمان خسرو انوشیروان، برای اخذ مالیات سرانه، ضمن انجام سرشماری نفوس، سن افراد و میزان ثروت آنها تعیین می شد و حتی میزان محصول درختانی مثل نخل، زیتون و تاک تعیین می گردید و بر اساس آن برای افرادی که سن آنها بین 20 تا 50 سال بود، مطابق ثروت و مکنتی که داشتند، مالیات تعیین و آگهی می گردید.
تا پیش از داریوش اخذ مالیات در ایران ترتیب معینی نداشت و فرمان روایان محلی به دلخواه از مردم باج و خراج می گرفتند . داریوش میزان مالیات را مشخص و سپس در صدد برآمد تا بداند این مقدار برای مردم سنگین است یا نه . از استانها پاسخ آمد که مردم قادر به پرداخت آن هستند ، با این وجود داریوش دستور داد میزان مالیات نصف شود
هرودت می نویسد که داریوش مالیات ایران را به نقدی و جنسی تعیین کرد و ایران را به بیست منطقة مالیاتی تقسیم نمود و همراه با هرساتراپ( یا همان استاندار ) یک نفر امین در امور مالی نیز روان داشت به گواه سنگ نوشته ها و آثار مورخان شرق شناس، در زمان داریوش، به منظور جمع آوری آمار، تشکیلات منظمی وجود داشته است و با استفاده از اطلاعات جمع آوری شده، دفاتر مالیاتی و نظامی تدوین می یافته و بودجه مملکتی بر اساس آن تنظیم می شده است.

تمام مالیاتها در خزانة شاهی نگاهداری می شد . طلا و نقره را آب کرده در کوزه های سفالین می ریختند و هر وقت پولی لازم می شد شاه حکم می کرد که قسمتی از شمشها را ببرند و مورد استفاده قرار دهند . از مدارک و اسناد گرانب‌هایی که به دست آمده به‌خوبی پیداست که از اواخر دورة داریوش به بعد، سلاطین هخامنشی فقط در اندیشة گردآوری مالیات و انباشتن شمش‌های زر و سیم در گنجینه‌های خود بودند. آنها از سیاست توأم با نرمش و گذشت کوروش پیروی نمی‌کردند و مطلقاً در فکر بهبود حیات اقتصادی کشاورزان و دیگر طبقات زحمتکش نبودند. در حالی که هزینة خوراک و پوشاک و مسکن و دیگر ضروریات زندگی از اواخر عهد داریوش قوس صعودی طی می‌کرد، درآمد و مزد طبقات مثمر و فعال جامعه همچنان ثابت بود و به این ترتیب روزبه‌روز از قوة خرید اکثریت کاسته می‌شد. بدون تردید اگرسلاطین هخامنشی پول‌های کلانی را که به نام مالیات از ملل خاورمیانه گرفته بودند، در راه عمران و آبادی و کمک به طبقات فعال جامعه به مصرف می‌رسانیدند، مؤدیان مالیاتی مجبور نمی‌شدند با نرخ صدی چهل از بانکداران پول قرض کنند. ادامة‌همین سیاست غلط اقتصادی به شورش و قیام بابل و مصر د دیگر کشور‌های خاورمیانه منتهی شد و زمینه را برای پیروزی سیاست اسکندر فراهم گردانید. داریوش سوم پس از نبرد «گوگمل» گفته بود: « بگذار این ملت حریص (مقدونی و یونانی) که از دیرگاهی تشنة خزاین من است در طلا تا گلو فرو رود.» اگر داریوش سوم و پادشاهان پیش از او به جای گرآؤری شمش‌های طلا در خزانه‌های شوش، تخت جمشید، پاسارگاد، دمشق و هگمتانه، و ظلم و ستم بر ملل تابع، از سیاست ارفاق آمیز کورش پیروی می‌کردند، اسکندر فکر تجاوز به خاک ایران را بهه خود راه نمی‌داد. به‌طوری که از کتیبه‌های میخی مکشوفه بر می‌آید، حکومت هخامنشی از دورة داریوش به بعد، اخذ مالیات و خراج نواحی مختلف کشور را به مقاطعه‌کارانی نظیر آگیی و پسران و موراشو و پسران و عده ای دیگر واگذار می‌کرد و این مقاطعه‌کاران، خراج هر محل را به پول نقره گرد می‌آوردند و به خزانة شاهی تحویل می‌دادند
از نکات جالب توجه در عصر هخامنشی تنوع منابع درآمدی دولت است. در «اقتصادها» به شش منبع اشاره شده که عبارتند از: خراج، هدایا، منافع حاصل از اماکن تجاری، مالیات بر زمین و عوارض گله‌داری و مالیات صنعتگری.
نکته قابل توجه دیگر در تنظیم سیاست‌های اقتصادی عصر داریوش، تعیین منبع خراج از سوی حاکم پس از مشورت با حاکمان ایالات است.
داریوش همچنین نخستین کسی است که دفتر دولتی خراج‌گذاری را منتشر کرد. او فهرست خراج همه ایالات را مشخص و منتشر کرد، تا همه ایالات از میزان خراج اطلاع داشته باشند.
همچنین «فرانتس آلتهایم» در کتاب «تاریخ اقتصاد دولت ساسانی» می‌نویسد: درآمد‌های مالیاتی یکی از چند منبعی بوده که بودجه ساسانیان به آن متکی بوده است. در کنار درآمد پولی اقتصاد کالایی نیز نقش اساسی ایفا می‌کرده است.
عمده درآمد دولت ساسانی از مالیات بود، با این تفاوت که این مالیات پس از «قباد اول» و «انوشیروان» سازمان جدید یافت. میزان مالیات ارضی براساس برداشت محصول درجه‌بندی شده بود. «طبری» برای مالیات دوره پیش از اصلاح ارضی انوشیروان مقیاس‌ها و محصول را ذکر می‌کند و در حقیقت این نسبت‌ها نه در محدوده تک‌تک مناطق، بلکه از منطقه‌ای به منطقه دیگر تغییر می‌کرد.
«طبری» مبنای این درجه‌بندی را آبگیری و آبادانی هر منطقه ذکر می‌کند. از این جمله تنها می‌توان استنباط کرد که به زمین‌های مرغوب میزان مالیات بیشتر و به زمین‌های نامرغوب مالیات کمتری تعلق می‌گرفت. بدین‌سان، نحوه مالیات‌گیری باید بر مبنای تقسیم عادلانه بار مالیاتی و یک اصل عادلانه پایه‌گذاری شده باشد.پس از قباد، نحوه اخذ مالیات تغییر کرد. اصلاحات مالی که با مساحی نواحی آباد زراعی در زمان قباد اول آغاز شد و در عهد انوشیروان به انجام رسید، با این نیت بود که مالیات‌گیری مستقیم را که تا آن زمان فقط در کوره‌های وابسته به شهر‌ها ممکن بود، در تمامی نقاط دیگر گسترش دهد. این هدف به مدد یک سلسله از شرایط تاریخی خاص در زمان انوشیروان محقق شد.در دوره انوشیروان علاوه بر مساحی کل کشور، درختان نخل و زیتون نیز شمارش شد. شیوه مالی خسرو و جانشینانش به ویژه خسرو‌پرویز نیز مورد توجه خاص اعراب بوده است. این تاثیر تا بدان حد بود که کل نظام مالیاتی دوران امویان و اوایل عباسیان به شالوده‌ای که آخرین شاهان ساسانی ریخته بوده، استوار بود.
این نظام جدید مالی، نیرویی به انوشیروان بخشید که تا آن زمان برایش ناشناخته بود و این در سیاست خارجی وی هم تاثیر گذاشت و امپراتوری روم شرقی با تمام وجود قدرت بازیافته همسایه خود را لمس کرد.علاوه بر اصلاح قانون مالیاتی انوشیروان در ترقی و توسعه کشاورزی و وسایل آبیاری نیز که عامل اساسی برای بالابردن سطح درآمد کشاورز و در نتیجه تامین سهم دولت بود، اقدامات قابل‌توجهی انجام داد. او در ساختن سد‌ها و بند‌ها و سایر وسایل آبیاری قدم‌های وسیعی برداشت.
در زمان کمبوجیه مردم ناراضی بودند، اموال دولتی حیف و میل می‌شد، فشارهای مالیاتی و … بسیار بود، گیومت قد علم کرد تا مردم را از این فشارها نجات دهد. گیومت بین 3 تا 6 ماه حکومت کرد. گیومت پس از روی کار آمدن، برای بهبود حال طبقات زحمتکش و رهایی آنان از ظلم ویسبدان و شهربانها،یک رشته اقدامات اصلاحی به عمل آورد، به مدت سه سال مالیات گیری و سربازگیری را موقوف کرد. این مسأله نشان می‌دهد که زمان کمبوجیه تا چه حد خزاین را انباشته بودند که گیومت با آسودگی خاطر، سه سال مالیات را می‌بخشد. تقریباً همه ایالات، پادشاه جدید را که مالیات سه ساله را بخشیده بود، پذیرفتند. این واقعه را داریوش، در کتیبه بیستون خود بیان کرده‌است.

مالیات در عهد هخامنشیان :
در زمان کوروش و کمبوجیه، هنوز روش منظم مالیاتی که بر مبنای محاسبه شرایط اقتصادی کشورهای زیر سلطه‏ی هخامنشیان مقرر شده باشد، وجود نداشت.
این کشورها هدایا و مالیات هایی به فراخور می‏دادند که به طور مسلم بخشی از آن‏ها به صورت جنسی بوده است.
چنان که ذکر گردید در سال 518 ق.م. داریوش اول برای مالیات‏های دولتی، نظام جدیدی ایجاد نمود، هر ساتراپ موظف گردید برای هر منطقه بر حسب وسعت زمین زیر کشت و درجه حاصلخیزی آن، که از پیش به طور دقیق معین شده بود مبلغ مالیات را نقدا پرداخت نماید.
پارسیان خود بعنوان ملت حاکم، ناگزیر به پرداخت مالیات نقدی نبودند، لیکن ظاهرا از دادن مالیات‏های جنسی معاف نمی‏شدند.
ملل دیگر از جمله سکنه‏ی کشورهای خود مختار (فینیقیه؟ و غیره...) سالیانه مجموعا قریب 740،7 تالان بابل مالیات می‏پرداختند. در عین حال، قسمت اعظم این پرداخت‏ها از سوی کشورهایی بود که به لحاظ اقتصادی پیشرفته‏ترین ممالک آسیای صغیر از جمله: بابل، سوریه، مصر بودند.
روش تقدیم هدایا حفظ شده و به هیچ وجه داوطلبانه نبوده است. کشورهایی که خود دارای معادن فلز نبوده‏اند، می‏بایست برای پرداخت مالیات‏ها، کالای کشاورزی و صنعتی خود را به فروش رسانده و در ازای آن، نقره را به عنوان مالیات پرداخت نمایند.
به طوری که اسناد موجود نشان می‏دهد مالیات‏های جنسی به صورت آرد، جو، احشام، آبجو و غیره پرداخت می‏شده است.
به موازات مالیات هایی که بر دوش ملل تابعه سنگینی می‏کرد، مخارج ساتراپ‏ها و دربار آنان نیز به عهده همین ملت‏ها بود.
میزان مالیات هایی که در دوره‏ی داریوش اول معین شده بود، علیرغم تغییرات مهم اقتصادی که در کشورهای تحت سلطه‏ی پارسیان بوجود آمد، تا پایان دوره‏ی امپراتوری هخامنشی تغییری نکرد. در زمان کوروش و کمبوجیه، هنوز روش منظم مالیاتی که بر مبنای محاسبه شرایط اقتصادی کشورهای زیر سلطه‏ی هخامنشیان مقرر شده باشد، وجود نداشت. این کشورها هدایا و مالیات هایی به فراخور می‏دادند که به طور مسلم بخشی از آن‏ها به صورت جنسی بوده است. چنان که ذکر گردید در سال 518 ق.م. داریوش اول برای مالیات‏های دولتی، نظام جدیدی ایجاد نمود، هر ساتراپ موظف گردید برای هر منطقه بر حسب وسعت زمین زیر کشت و درجه حاصلخیزی آن، که از پیش به طور دقیق معین شده بود مبلغ مالیات را نقدا پرداخت نماید. پارسیان خود بعنوان ملت حاکم، ناگزیر به پرداخت مالیات نقدی نبودند، لیکن ظاهرا از دادن مالیات‏های جنسی معاف نمی‏شدند. ملل دیگر از جمله سکنه‏ی کشورهای خود مختار (فینیقیه؟ و غیره...) سالیانه مجموعا قریب 740،7 تالان بابل مالیات می‏پرداختند. در عین حال، قسمت اعظم این پرداخت‏ها از سوی کشورهایی بود که به لحاظ اقتصادی پیشرفته‏ترین ممالک آسیای صغیر از جمله: بابل، سوریه، مصر بودند. روش تقدیم هدایا حفظ شده و به هیچ وجه داوطلبانه نبوده است. کشورهایی که خود دارای معادن فلز نبوده‏اند، می‏بایست برای پرداخت مالیات‏ها، کالای کشاورزی و صنعتی خود را به فروش رسانده و در ازای آن، نقره را به عنوان مالیات پرداخت نمایند. به طوری که اسناد موجود نشان می‏دهد مالیات‏های جنسی به صورت آرد، جو، احشام، آبجو و غیره پرداخت می‏شده است. به موازات مالیات هایی که بر دوش ملل تابعه سنگینی می‏کرد، مخارج ساتراپ‏ها و دربار آنان نیز به عهده همین ملت‏ها بود. میزان مالیات هایی که در دوره‏ی داریوش اول معین شده بود، علیرغم تغییرات مهم اقتصادی که در کشورهای تحت سلطه‏ی پارسیان بوجود آمد، تا پایان دوره‏ی امپراتوری هخامنشی تغییری نکرد.
نظام مالیاتی در عهد ایلخانان
حضور ایلخانان در ایران
هجوم مغول به ایران، ویرانی و تخریب شهرها و نهادها و زیر ساختارهای اقتصادی، به ویژه کشتار فجیع و بی اندازه مردمان، اثرات مخربی در نظام اقتصادی و معیشتی ایران پدید آورد که برخی از نتایج آن برای چندین سده پس از این حمله دامنگیر نظام اجتماعی ایران بود.

آمدن دوباره مغولان به ایران پس از چهل سال از هجوم نخستین و تشکیل سلسله ایلخانان که به هر صورت نظام سیاسی و دیوانی آن می‏بایست با تأمین مخارج از طریق خراج و مالیات دوام می آورد، بر پیچیدگی شرایط اقتصادی ایران افزود.

حتی چهل سال وقفه در آمدن دوباره این مهاجمان نتوانسته بود، درمانی بر آلام و زخمهای کهنه مردمان باشد.

تمدنی فرو پاشیده و مضمحل شده، نظام دیوانی از میان رفته ، کاهش شدید نفوس و نیروی کار، شخصیت و حیثیث انسانی که به وحشیانه‏ترین وجه لگدکوب مهاجمان شده بود و میل به زندگی، سازندگی، کار و کوشش را منکوب ساخته بود،
عدم وجود امنیت و نابودی اقشار متفکر، کاردان و روشنفکر، تنها گوشه‏ای از اوضاع نابسامان آن دوران را می‏تواند به تصویر کشد. افزون بر این خوی تمدن ستیزی و عدم پذیرش حداقل قواعد کشور داری و نظام دیوانی که به صورت دردی چاره ناپذیر می‏نمود، بر وخامت اوضاع و ستم مضاعف این اقوام بیابانگرد می‏افزود.
خزانه ی دولت ایلخانی
خزانه ایلخانان غیر ازعواید مالیات و غنیمتهای جنگی، از عواید گمرکی که در این ایام رونقی نسبی داشت و تجارت خارجی، میزان آن را بالا برده بود، حاصل می‏شد.
به علاوه آن چه از حکام تابع بر سبیل هدیه و باج به درگاه خان تقدیم یا ارسال می‏شد،
خود قابل توجه بود.

اگرچه میزان این باج و خراج و هدایا به دقت نیست، اما ظاهراً در دوره‏های اقتدار و قدرت ایلخانان برای رفع نیازهای کشوری و لشکری می‏بایست کفایت کند.

اما تصرف بی قاعده و خودسرانه خانان این خاندان، مسامحه حکام در ارسال مالیات و همچنین بد حسابیهایی که از جانب صاحبان اقطاع در ارسال مال دولت روی می‏داد،
خزانه را دائم با دشواریهایی مواجه می‏ساخت.

مزید بر این مصائب و مشکلات، فساد امیران و طمع ورزی شاهزادگان و سلطان و
رافت خواری بی حساب و کتاب وابستگان مغول و بزرگان کشوری و لشکری خزانه
چیزی برای مصارف عامه و عمومی باقی نمی‏گذاشت.

انواع مالیات
تداوم این نوع مالیات ستانی، موجب ورشکستی و تخلیه دکان و مهاجرت اهالی می‏شد. با چنین احوالی غریب نیست که روستاییان به محض آگهی از ورود تحصیل داران مالیات به نواحی مجاور می‏گریختند و خانه و کاشانه و کسب و کار خود را رها می‏کردند.

مالیاتهای تازه‏ای هم که برای رهایی خزانه از افلاس و ورشکستگی معمول می‏شد و این سیاستها غالباً توسط تازه به دوران رسیده‏ها و عناصر بی لیاقت و بی کفایتی که مدیریت جامعه را بر عهده گرفته بودند، بی آن که متضمن رفع مشکلی برای دولت باشد، ناخرسندی و شکایت دائم عامه را موجب می‏شد.

گویی مردمان محکوم بودند تا تاوان مال اندوزی، رافت خواری، غارت خزانه، بی تدبیری و بی سیاستی عمال دولت و کارگزاران آن را تماماً عهده گرفته، پرداخت آن را از سفره خالی خود ضمانت کنند.

غیر از مالیات
تمغا که از همه چیز گرفته می‏شد، مالیات دیگری به نام قاقلان که ظاهراً نوعی خراج ارضی تازه بود ، بر کسانی که بر روی زمین کار می‏کردند تحمیل می‏شد و گه گاه به صورت بیگاریهای سخت تأدیه می‏شد.

مالیات دیگری نیز که تازگی داشت و به شدت مایه شکایت و ناخرسندی مردمان شد،

قبجر «= قبچور» نام داشت که
در آغاز به عنوان مالیات دام مطرح شد، اما به تدریج همه چیز را شامل شد و در واقع موضوعی نماند که قبجر بر آن تعلق نگیرد.

فقیر و غنی و روستایی و شهری دچار بلای قبجر شدند و یک شاعر عصر به نام پور بهاء جامی، قصیده قبجریه‏ای ساخت که شکایت حال تمام آحاد خلق را از این مالیات ظالمانه با درد و سوز بسیار، به بیان آورد.

با این همه، مالیات قبجر که برای طبقات روستایی سنگینتر بود و به صورتی ظالمانه‏تر تحمیل می‏شد.

این دو نوع مالیات که غازان خان ضمن سایر اصلاحات اداری و اجتماعی خویش آنها را عفو کرد.

جمع آوری مالیات
وصول مالیات توسط عمال دولت وحکام ولایت صورت می‏گرفت.
البته بسیاری از علماء، مشایخ و ترخانان که مقربان خاص دربار ایلخان بودند، غالباً از پرداخت معاف می‏شدند.

اما حکام ولایات گه گاه بیش از حد مقرر مالیات وصول کرده و یا قسمتی از دریافتیها را در دفاتر ثبت نمی‏کردند.

با این حال مظالمی که در این زمینه در حق رعایا می‏رفت، حتی با اثبات خیانت عامل و عمال حکومت، جبران نمی‏شد و مازاد وصول شده هرگز به صاحب آن مسترد نمی‏گشت.

در مواردی که مالیات به صورت جنسی گرفته می‏شد، مازاد بر نیاز خزانه را به مزایده می‏گذاشتند و البته برای آن بهایی بسیار گزاف می‏طلبیدند و چون به فروش نمی‏رفت، آن را بین کسبه و محترفه تقسیم و به زور و اجبار می‏فروختند.

نمونه‏ای از این نقد کردن مالیات جنسی در داستان برادر شیخ سعدی در کلیات این شاعر آمده است.
این شیوه هم نوعی ساده بود که به صورتهای مختلف بر عهده محترفه، یا روستاییان قرار می‏گرفت و شکایت آنها نیز هرگز به جایی نمی‏رسید.

ماموران اخذ مالیات
در این ایام مأموران دولت برای جمع آوری انواع خراج به اطراف مملکت می‏رفتند،
باسقاق یا ایلچی خوانده می‏شدند و هر جا به خانه روستایی ضعیفی می‏رسیدند تقریباً تمام آن چه را او در همه عمر به خون جگر جمع آورده بود، به بهانه قبچر و قاقلان در توبره و کیسه خویش می‏کردند و بر پشت استران و اشتران خویش به غارت می‏بردند.

وصول مالیات در قلمرو ایلخانان به مقاطعه گذاشته می‏شد و تحصیلداران مالیات که از جانب این مقاطعه کاران می‏آمدند در بسیاری موارد برای مزید دخل، مالیات زایدی هم به نامهای مختلف وضع و مطالبه می‏کردند که به ندرت چیزی از آن را به خزانه دولت می‏رساندند.
اصلاحات غازان خان هم دیری نپایید و مرگ زود هنگام این ایلخان باعث شدکه اصلاحات او به عنوان رویه‏ای اجتماعی قوام گیرد حیف و میل خراج ولایات مواردی پیش می‏آمد که مالیات و خراج ولایات به صورت نقد و جنس به دربار می‏رسید و به ضرورتی از نظر سلطان می‏گذشت.

در چنین احوالی، اردوی فزاینده‏ای از حاملان خراج، و محاسبان و مستوفیان و کاتبان و فراشان و خزانه داران و خادمان و خواجه سرایان و غلامان و کنیزان به پیشگاه پادشاه حاضر می‏شدند.
در موارد زیادی، بخش عمده‏ای از این مالیاتهای وصول شده، فی المجلس از جانب سلطان به این طفیلیها داده می‏شد، چنان که یک پنجم آن به خزانه نمی‏رسید .
پرداخت کسریهای خزانه، سرانجام به دوش رعیت مفلوک می‏افتاد که مالیاتهای بی هنگام و افزایش بی رویه و خود سرانه آن، کمر مردمان را زیر بار این همه محنت خم می‏کرد.

رعیت که حتی با پرداخت تمامی مایملک و ثروتش هنوز از عهده این بی رسمیها بر نمی‏آمد، با شکنجه، تازیانه و خشونت بسیار مجبور به کار اجباری و فروتر از بردگی می‏شد.

عهد سلجوقیان ( نظام اقطاع )
مختصری در باره ی نظام اقطاع
نظام اقطاع یا واگذاری و اجاره املاک خالصه سلطان به امیران و منسوبان پادشاه، که از مدتها قبل در دستگاه خلفا سابقه داشت، در دوران فرمانروایی سلاجقه در سراسر ایران توسعه فراوان یافت.

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله  37  صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید

دانلود مقاله کنترل برگردان استنباط کمبود رطوبت در نیکوتیانا تاباکوم

اختصاصی از ژیکو دانلود مقاله کنترل برگردان استنباط کمبود رطوبت در نیکوتیانا تاباکوم دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

 واحد علوم گیاهی و گیاه‌شناسی و مرکز بیولوژی سلول‌های گیاهی دانشگاه کالیفرنیا
ریورساید ـ امریکا
چکیده
تاثیر کمبود رطوبت طولانی مدت در برگردان (ترجمه) mRNA از نظر کمیتی در برگ‌های راسی و پایه‌ای همه گیاهان تنباکو (نیکوتیانا تاباکوم) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. سطح پلی‌زوم (پلی‌ریبوزوم) (شش ریبوزوم با بیشتر در mRNA) به صورت مشخص تحت شرایط آبیاری خوب در برگ‌های راسی بیشتر از برگ‌های پایه‌ای بود. کمبود رطوبت هم در برگ‌های جوان و هم برگ‌های پیرتر موجب یک کاهش فزاینده در سطوح پلی‌زوم‌ها همراه با افزایش در مونوزوم‌های A.S می‌شود و این مساله نشانه شروع کاهش یافته برگردان است.
علیرغم کاهش کلی در شکل‌گیری پلی‌زوم‌ در 144 ساعت پس از کمبود آب، mRNA پروتئین انتقال اسید لیپید مشهور، مربوط به کمبود آب، با مقدار زیادی از پلی‌زوم‌ها و محتویات LTP افزایش یافته همراه می‌شود. mRNAی اسموتین، نسخه دیگر استنباط کم رطوبتی نیز در خلال کم رطوبتی طولانی مدت با پلی‌زوم‌های بزرگ همراه می‌باشد. در مقابل، mRNAهایی که به کدگذاری پروتئین‌های بدون استرس می‌پردازند، پروتئین‌هایی مثل ریبولوز بیس فسفات کربوکسیل/زیر واحدهای کوچک (rbcS) را اکسیژنه کرده و فاکتور آغاز کننده اکاریوتیک (elF4A)‌4A را که از نظر فراوانی کاهش داده و به سمت پلی‌زوم‌های کوچک و ترکیبات غیرپلی‌زومی متمایل می‌کند و مشخص می‌شود که شروع برگردان (ترجمه) ‌این mRNAها بوسیله کمبود رطوبت مورد آسیب قرار می‌گیرد. این نتایج نشان می‌دهد که تنظیم برگردان یک وسیله پاسخ تنظیم رطوبت بوده و تناوب برگردان mRNAهای مستقل در برگ‌های با سن مختلف، متمایز و مشخص می‌باشد.
واژگان کلیدی: پلی‌زوم‌ها، سنتز پروتئینی، ریبوزوم‌ها، تنباکو، برگردان و استرس کمبود رطوبت
مقدمه
پاسخ گیاهان پیچیده به استرس کمبود رطوبت بستگی به شدت (کاهش در پتانسیل آب). دوره استرس، اندام تجزیه و تحلیل شده و سن آن دارد. تغییرات در فشردگی ژن که ممکن است همانند سطح بعد از نسخه‌برداری در سطح نسخه‌برداری تنظیم شده باشد، پاسخ برجسته و معلومی به استرس کمبود رطوبت گیاه می‌باشد. با این وجود، مکانیزم‌هایی که در تنظیم فرآیندهای پس از نسخه‌برداری در پاسخ به استرس کمبود رطوبت دخیل هستند، هنوز مشخص و روشن نشده‌اند.
روابط خاص در الگوهای سنتز پروتئینی برگ در پاسخ به استرس کمبود رطوبت در گیاهان بالاتر رخ می‌دهد. بسیاری از مطالعات صورت گرفته، mRNAهای خاصی را شناسایی و معرفی کرده‌اند که پروتئین‌هایی را که در اثر استرس کمبود رطوبت انباشته می‌شوند، را کدگذاری می‌کنند. انباشته شدن تعدادی از این mRNAها و پروتئین‌هایی که نیاز به استنباط کمبود رطوبت دارند، موجب افزایش محتویات اسید آبسیسیک (ABA) می‌شود. فقط در مورد تعداد کمی از ژن‌ها شاهد نمایش مستقیم تنظیم نسخه‌برداری تحریک کمبود رطوبت هستیم.
به عنوان مثال، انباشته شده mRNAی le16،‌ باعث کدگذاری پروتئین انتقال لیپید مشهور (LTP) در گوجه می‌شود که در سطخ نسخه‌برداری و در پاسخ به افزایش سطح ABA در گوجه‌فرنگی تحریک می‌شود. در مقابل، در نسخه‌برداری هستک ریبولوز، بیس فسفات کربوکسیل/زیربخش‌های کوچک ژن‌های (rbcS) اکسیژنه می‌شوند و انباشتگی به حالت پیوسته mRNAی (rbcS) در پاسخ به کمبود رطوبت، آسیب می‌بیند. تعدادی از اجزای DNAی عمل کننده سیس برای نسخه‌برداری ارتقاء یافته ژنها تحت شرایط کمبود رطوبت مشخص و تعیین شده‌اند. علاوه بر مدولاسیون نسخه‌برداری، مکانیزم‌های پس از نسخه‌برداری که ثبات mRNA، برگردان mRNA و برگشت پروتئین را تعیین می‌کنند نیز ممکن است به تنظیم انباشتگی پروتئین تحریک شده بوسیله کمبود آب کمک کند.
در برگ‌های جدا شده از گوجه‌فرنگی، محتویات mRNA(ی) دو ژن نیازمند به ABA و le25 و l-1 آن، بوسیله نسخه‌برداری همانند وقایع بعد از نسخه‌برداری تنظیم می‌گردد. در برگ‌های تنباکو (نیکوتیانا تاباکوم) هم کمبود رطوبت و هم کاربرد ABA‌، باعث تحریک انباشتگی mRNA اسموتین (osm) می‌شود، گرچه پروتئین osm در برگ‌ها نامشخص بودند. اینکه آیا این تنظیم در سطح برگردان یا پس از برگردان روی داده است، هنوز مشخص نشده است. نهایتاًٌ اینکه مدارک تنظیم برگردان mRNA در طول خشک‌شدگی و آب‌پوشیس مجدد در خزه مقاوم در برابر خشکیدگی «تورتولا ودورالیس» مشاهده شد.
گزارش‌های قبلی نشان داده بودند که کمبود رطوبت موجب کاهش مشخص در سنتز پروتئینی در نهان‌دانگان می‌شود. همانطور که به صورت کاهش موثر در سطوح پلی‌زوم به صورت با مدرک مشخص می‌باشد. چندین استرس غیر زنده شامل محرومیت از اکسیژن و گرما، موجب کاهش در سطح سنتز پروتئیئنی شده و در برگردان انتخابی یک زیرمجموعه از mRNAها تاثیر بگذارد. چون سنتز پروتئین‌های تحریک شده بوسیله استرس تحت شرایط کم رطوبتی صورت می‌گیرد، آن هم علی‌رغم کاهش در سنتز پروتئین.
ما اینطور درنظر می‌گیریم که برگردان متفاوت mRNAها ممکن است یک ترکیب یا جز از پاسخ استرس باشد. در اینجا ما نشان می‌دهد که استرس کمبود رطوبت گیاهان تنباکوی رشد کرده گلخانه هم باعث تنظیم در سطوح پلی‌زوم‌ها می‌شود. تجزیه و تحلیل دو mRNAی تحریک شده بوسیله استرس و دو mRNAی تحریک شده توسط استرس مشخص کرد که استرس کم‌رطوبتی موجب تغییراتی در همکاری mRNAهای مستقل با پلی‌زوم‌ها می‌شود. علاوه بر این تاثیر کمبود رطوبت بر وضعیت برگردان در برگ‌های با سن مختلف کاملاً آشکار بود.
مواد و روش‌ها
درمان کمبود رطوبت
بذرهای تنباکو (نیکوتیانا تاباکوم و سیکونزین 38) به مدت 3 هفته در دمای 24 درجه سانتیگراد با یک دوره نوری 5/13 ساعته در 200μm.ls-1m-2 در یک محفظه رشد، شروع به جوانه‌زدن می‌کند. نهال‌ها را به ظروف 8 لیتری در گلخانه منتقل می‌کنند و آنها را در دمای حدود 26 درجه سانتیگراد نگهداری می‌کنند (طول روز 12 الی 14 ساعت). زمانی که گیاهان در هفته‌های 12 تا 13 دارای تعداد برگ 8 الی 10 عددی از برگ‌های کاملاً باز و غیرپیر شدند، آبیاری قطع می‌شود.
برگ‌های بالایی (راسی) کاملاً باز شد و هفت یا هشت جفت برگ (پایه‌ای که آنها را هم از بالا به پایین به حساب می‌آوریم) را بعد از 48.82.96.144 ساعت و بعد از 900 ساعت پس از قطع آب می‌چشیم. محتوی آب نسبی (RWC) را با استفاده از برش‌های دایره‌ای شکلی که به قطر 1 سانتیمتر از هر برگ بریده‌ایم، را تعیین می‌کنیم. همانطور که قبلاً توضیح داده داده‌ایم، RWC=[(FW-DW)/(TW-DW)*100]، در حالی که FW عبارت است از وزن تازه، DW وزن خشک، TW وزن برش خورده برگ پس از 24 ساعت شناور بودن در آب. محتویات ABA با استفاده از روش اندازه‌گیری ایمنی رادیویی ABA به صورت رقابتی تعیین می‌شود. همانطور که توسط آقایان «بری و بیچی» توضیح داده شد.
نمونه‌های بافت‌ها را در نیتروژن مایع، منجمد کرده و در دمای 80- درجه سانتیگراد برای آنالیز RNA، پروتئین و پلی‌زوم بعدی نگهداری می‌کنند. آزمایشات را حداقل سه مرتبه مورد تکرار قرار می‌دهند.
جداسازی RNA کل، پلی‌زوم‌ها و RNA پلی‌زومی
با استفاده از کیت کوچک گیاهی RN آسان، RNA سلولی کل (30μg) از برگ‌های 1/0گرمی راس یا 4/0 گرمی پایه‌ای جداسازی شد. مقدار RNA با اندازه‌گیری مقدار جذب در 260nm تعیین گردید. برای آنالیزهای پلی‌زوم، برگ‌ها را در یک پودر نرم قرار داد و آن را در نیتروژن مایع قرار دادند و یک میلی‌لیتر از نمونه حجمی سلول بسته‌بندی شده در یک میلی‌لیتر از بافر تقطیر، هیدراته کردند (200 میلی‌مول تریس با pH=9، 200 میلی‌مول KCI)، 36 میلی‌مول MgCl2، 25 میلی‌مول اتیلن گلیکول ـ بیس (بتا آمینو اتیل اتر)-N، N، N' و N' تترااستیک اسید (EGTA) و 100 میکرومول و 2 تا مرکاپتو اتانول، 50 میکرومول mL-1 سیکلوهگزیمید، 50 میکروگرم mL-1 کلرآنفیکول، 1% (v/v) تریتول 100-x، 1% (v/v) بریج 35، 1% (v/v) توین-40، 1% (v/v) 40-NP.
بعد از برطرف کردن ضایعات سلولی بوسیله سانتیریفیوژ کردن در g×14000 به مدت 2 دقیقه در دمای 4 درجه سانتیگراد، 750 میکرولیتر از شناور به داخل 5/4 میلی‌متر (20 تا 60% w/v) گرادیان نیشکر بارگذاری شده و به مدت 90 دقیقه در دمای 4 درجه سانتیگراد در g×275000 سانتریفیوژ شد.
چگالی عدسی (OD) نمونه‌ها با یک نمایشگر 5-UA و تقسیم کننده شیب 185 مورد اندازه‌گیری قرار گرفت و میزان جذب را از طریق نیشکر در nm254 با یک رقم داخلی ms124 را نشان داد. اطلاعات مقدار جذب به صورت الکترونیکی و با استفاده از یک کارت تحصیل اطلاعات سازگار 8-DAS به دستگاه خروجی کامل کننده اطلاعات واحد نمایشگر 5-UA متصل شده و ثبت می‌گردد. جزئیات مربوط به نرم‌افزار و سخت‌افزار این سیستم در صورت درخواست در دسترس می‌باشد.
سطوح پلی‌زومی بوسیله محاسبه سطح پروفیل پلی‌زوم بعد از کم کردن خط مبنای شیب OD تعیین می‌گردد (میزان جذب یک شیب بار شده با بافر تقطیر μl750)، سطح هر پروفیل پلی‌زوم، نسبت به یک مقدار مساوی که برای اختلالات در نمونه مورد بارگذاری درنظر گرفته بود، به صورت نرمال درمی‌آید. سطوح مونوزوم‌ها (s80ریبوزوم و یک ریبوزوم در هر نسخه) و پلی‌زوم‌های بزرگ (6 ریبوزوم یا بیشتر در هر نسخه)‌ با محاسبه ارتباطی محدوده‌های پیک تعیین شدند. محدوده‌های مرتبط با تقسیمات مونوزومی و پلی‌زومی بزرگ به عنوان درصدی از محدوده کل تحت پروفیل گزارش می‌شوند.
مرز پایین‌تری مربوط به s40 پیک زیر واحد و مرز بالاتری قسمت تحتانی و کف شیب بود. برای اندازه‌گیری بارگذاری پلی‌زوم، mRNAهای مستقل شیب‌های نیشکر به 13 لوله (400 میکرولیتری) با یک تقسیم کننده شیب تقسیم می‌شود. با افزودن 80 میکرولیتر از TES [250 میلی‌مول Tris با pH=8، 250 میلی‌مول اسید اتیلن دی آمین تترا استیک (EDTA)، 5% (v/v) سدیم دو دسیل سولفات (SDS)]، RNA از هر تقسیم جدا می‌شود. استخراج پروتئین با یک حجم مساوی از فنل: کلروفرم، الکل ایزوامیل به نسبت‌های (25:24:1) و جداسازی جسم از محلول 320 میکرولیتری فاز آبکی با اضافه کردن از حجم 3 مول استات سدیم با pH=5/2 و 2 حجم از اتانول 99/99% در دمای 2- درجه سانتیگراد در طول شب صورت می‌گیرد. RNAها را با اتانول 70% شسته و در 30 میکرولیتر از (نمونه‌های برگ راسی) یا 10 میکرولیتر (از نمونه برگ‌های پایه‌ای) از 1/0% (v/v) دی اتیل پیروکربنات (DEPC)‌ فرآوری شده با آب، حل می‌کنیم.
آنالیزهای خشک کردن RNA و پروتئین
برای تجزیه و تحلیل سطوح پروتئینی RBCS, eI4A, OSM, LTP بافت برگی خرد (نرم شده)‌ به مقدار (5/0گرم) در یک میلی‌لیتر از بافر 90-B محتوی [1/0میلی‌مول EDTA، 1 میلی‌مول دیتیوترتیول، 10% (v/v) گلیسرول، 90 میلی‌مول KCI، 2 میلی‌مول سدیم مولیبدیت، 200 میلی‌مول Hepes, KOH با pH=7.6، 5 میلی‌مول فنیل متیل سولفوئیل فلوراید (PMSF)] هیدراته می‌شوند و ضایعات سلولی را بوسیله سانتریفیوژ g×14000 به مدت 10 دقیقه در دمای 4 درجه سانتیگراد از آن جدا می‌کنیم. غلظت پروتئین با استفاده ازد مقاله پروتئین پیترسوم با آلبومین سرم بووین به عنوان یک استاندارد تعیین می‌کنیم. پروتئین (به مقدار 20 میکروگرم) ‌با بافر نمونه SDS نسبت به غلظت‌ نهایی 5 میلی‌مول Tris با pH=6.8 و 5% (v/v) گلیسرول و 2% (w/v) SDS، 5/0%(v/v) دو مرکاپتو اتانول و 125/0% (w/v)‌ برومو فنول آبی، رقیق کرده و آن را در دمای 100 درجه سانتیگراد به مدت 5 دقیقه حرارت می‌دهیم و مواد غیرقابل حل را نیز بوسیله سانتریفیوژ جدا می‌کنیم. پروتئین‌ها را بوسیله الکتروفورسیس با استفاده از الکتروفورسیس ژل پبی اکریلامید SDS (PAGE) با [15% (w/v) اکریلامید، 5% (w/v) N'، N'-متیلن ـ بیس ـ الکریلامید، 375 میلی‌مول Tris با pH=8، 1/0% (w/v) SDS، 5/0% (w/v) آمونیوم پرسولفات، 5/0% (v/v) TEMED] تقسیم می‌شوند. غشاها را با آنتی‌سرم ضد LTP پلی‌کلونال خرگوشی مورد تکثیر قرار می‌دهند. همینطور با آنتی‌سرم ضداسموتین پلی کلونال خرگوشی یا با آنتی‌سرم ضد eIF4A پلی کلونال خرگوشی که بعداً بوسیله پری اکسیداز درهم آمیخته ترب اسبی IgG ضدخرگوشی بز با آشکارسازی شیمیایی ـ تابشی با استفاده از عامل ECL انجام می‌شود. نمونه‌های RNA که به اندازه‌گیری آگارهای 2/1% تقسیم شده‌اند و همینطور به ژل‌های فرمالوئید 25/18% در Mv75 به مدت 3 ساعت و به درون یک غشای نایلونی منتقل می‌شوند، آن هم با 10XSSC (2 مول NaCl و 1 مول سیترات سدیم و 1/0% SDS)‌ به مدت 16 ساعت.
نتایج
تفاوت‌ها در محتویات آب نسبی و محتویات ABA در برگ‌های راسی و پایه‌ای در پاسخ به کمبود رطوبت پاسخ کمبود رطوبت خاک گیاهان تنباکوی رشد کرده در گلخانه در جفت برگ‌های کاملاً جدید باز شده (راسی) ‌و جفت برگ‌های پیرتر (پایه‌ای) مورد آزمایش قرار گرفت. برگ‌های پایه‌ای هیچ نشانه‌ای از پیری را در اثر عملکرد کمی رطوبت از خود نشان ندادند و در خلال آزمایش گیاهانی که خوب آب خورده بودند، هم علامتی از پیری در آنها دیده نشد. .RWC جفت برگ‌های و پایه‌ای به ترتیب 4/1±2/76 و 2/2±7/80% بوده، آنهم تحت شرایط آبیاری نرمال و معمولی.
مقدار RWC برگ‌های پایه‌ای بعد از اعمال 96 ساعت کمبود آب به گیاه تا 9/1±1/48% کاهش یافت. مقدار REC برگ‌های راسی بعد از 96 ساعت کم‌آبی به 9/3±6/56%% کاهش یافت و حداقل پس از گذشت 48 ساعت دیگر در همان سطح باقی ماند. محتویات ABA در پاسخ به کمبود رطوبت در نمونه‌های برگی مشابه در 72 ساعت کاهش یافت و در زمانی که مقدار RWC به زیر 60% سقوط کرد، مقدار ABA افزایش یافت.
محتویات ABA برگ‌های راسی و پایه‌ای در هیچ نقطه زمانی تفاوت خاصی نداشت (P>0.1). وقتی که این گیاهان پس از 144 ساعت بعد از کمبود رطوبت و کم‌آبی مورد آبیاری مجدد قرار می‌گرفتند، برگ‌های راسی احیا می‌شوند، در حالی که برگ‌های پایه‌ای پیر می‌شوند. توانایی برگ‌های جوانتر برای باقی ماندن در RWC بالاتر آنهم در 96.144 ساعت کم‌آبی (به ترتیب P<0.25, P<0.05) نسبت به برگ‌های پایه‌ای مربوط به قدرت زندگی برگ‌های با سن مختلف می‌باشد.
انباشتگی متفاوت mRNA و پروتئین در برگ‌های راسی و پایه‌ای در خلال رشد و در پاسخ به کمبود رطوبت:
نسخه‌برداری و انباشتگی پیوسته mRNAی ltp، یعنی کدگذاری یک لیپید مشهور که پروتئین را منتقل می‌کند (ltp) در برگ‌های گیاه گوجه‌فرنگی بوسیله اعمال کمبود رطوبت خاک، تحریک می‌گردد. در تحقیق صورت گرفته توسط ما، فراوانی mRNAی ltp در پاسخ به کمبو رطوبت خاک در برگ‌های راسی تنباکو افزایش می‌یابد. سطوح mRNAی ltp در گوجه‌فرنگی بستگی به محتویات APAی برگ دارد. در تنباکو، یک رابطه قوی بین mRNAی ltp و محتویات APA در برگ‌های راسی و پایه‌ای دارد (به ترتیب 0.92, R2=0.99). انباشتگی mRNAی osm بر اساس توسعه، تنظیم می‌شود. در تنباکو بوسیله استرس کمبود رطوبت پیشرفت می‌کند و بوسیله APA تحریک می‌شود. سطوح mRNAی osm در برگ‌های راسی نسبت به برگ‌های پایه‌ای در زمان صفر پایین‌تر می‌باشد.
استرس کمبود رطوبت باعث پیشرفت یک افزایش در انباشتگی نسخه‌برداری در هر دو نمونه برگی می‌شود (تصویر 1ب). در مقابل این mRNAهای تحریک‌پذیر بوسیله ABA، سطوح mRNAی rbcS در برگ‌های راسی و پایه‌ای در خلال کمبود رطوبت کاهش می‌یابد. کاهش در این نسخه‌برداری در برگ‌های پایه‌ای بسیار سریعتر اتفاق می‌افتد. سطح پیوسته عامل آغازی اکاریوتیک mRNAی (elF4A) ‌نیز در پاسخ به کاهش رطوبت کاهش می‌یابد. سطح این mRNA در برگ‌های پایه‌ای پایین‌تر از برگ‌های راسی بود. این اطلاعات مشخص می‌کند که فراوانی این چهار نسخه به صورت متمایز بوسیله توسعه و استرس کم‌ رطوبتی تعدیل می‌شود.

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله  13  صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید